«Исроилга Нью-Жерсини беринг!»: Сурия президенти Трамп билан бўлган кескин суҳбатни ошкор қилди

Халқаро дипломатия ва Яқин Шарқ сиёсати майдонида жаҳон матбуоти диққатини тортган навбатдаги баёнот янгради. Сурия президенти Аҳмад аш-Шараъа Нью-Йоркда нуфузли Атлантика кенгаши (Atlantic Council) томонидан ташкил этилган тадбирда иштирок этиб, АҚШ собиқ президенти Дональд Трамп билан босиб олинган Жўлон (Голан) тепаликлари масаласида кечган мулоқоти тафсилотларини очиқлади.

Трампнинг Голан тепаликлари устидан Исроил суверенитетини тан олиш ҳақидаги позициясига жавобан, Сурия етакчиси унга кутилмаган ва кинояли таклиф билан чиққанини эслади: «У Голан тепаликлари Исроил суверенитети остида экани ҳақида гапирганида, мен: нега Нью-Жерсини исроилликларга бермайсиз? Голан тепаликлари сизга тегишли эмас, аммо Нью-Жерси сизники, дедим. Билишимча, у ерда Трампга овоз бермайдиган демократлар кўп. Шундай экан, уни исроилликларга берса ёмон бўлмасди. Ҳеч бўлмаганда, бу унга тегишли ҳудуд, аммо Голан тепаликлари президент Трампники эмас».

Аш-Шараъанинг ушбу баёноти Дамашқнинг аннексия қилинган ҳудудлар бўйича суверенитет масаласида муросага бормаслиги ва ҳар қандай ташқи босимга қарши қатъий позицияда туришини яна бир бор намойиш этди. Хўш, Сурия раҳбарининг бу кескин дипломатик кинояси Вашингтон ва Тель-Авивда қандай акс-садо беради, Голан тепаликлари бўйича халқаро ҳуқуқ нормалари қандай ишлайди ва бу баёнот минтақадаги тинчлик музокараларига қандай таъсир кўрсатади?

«Нью-Жерси таклифи, демократлар ва Голан суверенитети»: Баёнотнинг 5 та асосий нуқтаси

Аҳмад аш-Шараъанинг Атлантика кенгашидаги нутқидан муҳим жиҳатлар:

• Трамп билан мулоқотнинг фош этилиши: Сурия президенти Дональд Трамп билан Голан тепаликлари бўйича шахсан баҳслашганини очиқлади;

• Нью-Жерсини бериш таклифи: Аш-Шараъа Трампга ўзга давлат ерини эмас, балки АҚШнинг ўз штатини Исроилга беришни таклиф қилган;

• АҚШ ички сиёсатига киноя: Сурия етакчиси Нью-Жерсида Трампга овоз бермайдиган демократлар кўплигини таъкидлаб, бу таклифни сиёсий ҳазил-киноя билан асослаган;

• «Голан тепаликлари Трампники эмас»: Дамашқ раҳбари Голан ерлари фақат Сурияга тегишли экани ва АҚШ президентининг у ерлар устидан ҳуқуқи йўқлигини уқтирган;

• Нью-Йоркдаги очиқ минбар: Ушбу кескин фикрлар АҚШнинг нуфузли таҳлилий марказларидан бири — Atlantic Council аудиториясида янгради.

Голан тепаликлари ва ҳудудий суверенитет баҳси: Позициялар таққоси

Мазкур геосиёсий масалада томонларнинг муносабати ва ёндашувлари:

Геосиёсат ва халқаро дипломатия экспертизаси: Нега бу баёнот шов-шув келтириб чиқарди?

Халқаро сиёсат таҳлилчилари ва шарқшуносларнинг хулосалари:

• Классик дипломатия чегараларининг бузилиши: Сурия президентининг бевосита АҚШ ҳудудида, нуфузли экспертлар даврасида Оқ уйнинг собиқ раҳбарини очиқ ҳазил ва мантиқий киноя билан бурчакка тақаши ноодатий дипломатик юриш ҳисобланади;

• Халқаро ҳуқуқ нормаларига урғу: Аш-Шараъанинг «Нью-Жерси сизники, Голан эса сизники эмас» деган гапи орқали БМТ Хавфсизлик Кенгаши резолюцияларини эслатиб ўтди — ҳеч бир давлат бошқа бир мустақил давлатнинг қонуний ҳудудини учинчи томонга тортиқ қила олмайди;

• Дамашқнинг мустақил овози: Бу чиқиш Суриянинг янги раҳбарияти Ғарб сиёсатчилари билан мулоқотда мутелик эмас, балки тенг ҳуқуқли ва кескин мунозара олиб бориш қобилиятига эга эканини намойиш қилди;

• АҚШ ички аудиториясига сигнал: Трамп ва демократлар ўртасидаги зиддиятларни дипломатик аргументга айлантириш АҚШ медиасида мазкур мавзунинг янада кўпроқ ёритилишига ва Голан муаммосининг қайта кун тартибига чиқишига хизмат қилади.

Аҳмад аш-Шараъанинг ушбу баёноти Яқин Шарқдаги ҳудудий зиддиятлар халқаро аренада яна узоқ вақт давомида энг қайноқ баҳслар мавзуси бўлиб қолишини кўрсатмоқда.

Сизнингча, Аҳмад аш-Шараъанинг Дональд Трампга Нью-Жерси бўйича берган жавоби халқаро ҳуқуқ нуқтаи назаридан қанчалик асосли? Голан тепаликлари бўйича зиддият яқин йилларда тинч йўл билан ҳал этилиши мумкинми? Шахсий фикр-мулоҳазаларингизни изоҳларда қолдиринг ва катта геосиёсатнинг парда орти очилган ушбу эксклюзив мақолани барча билан баҳам кўринг!