Владимир Норов Марказий Осиё нега бир томонни танламаслиги кераклигини тушунтирди

АҚШ ва Хитой ўртасида сунъий интеллект, микрочиплар ва юқори технологиялар соҳасидаги глобал рақобат янги чўққига чиққан бир даврда, Марказий Осиё давлатлари учун геосиёсий ва технологик танлов масаласи тобора жиддий тус олмоқда. Ўзбекистон собиқ ташқи ишлар вазири Владимир Норов Испаниянинг нуфузли халқаро таҳлилий платформаси — Atalayar нашрида эълон қилинган мақоласида минтақа давлатларининг ушбу курашдаги ўрни ва стратегик позициясини чуқур таҳлил қилди.

Дипломатнинг асосий тезисига кўра, Вашингтон ва Пекин ўртасида тобора кучайиб бораётган технологик қарама-қаршилик фонида Марказий Осиё давлатлари, жумладан, Ўзбекистон учун фақат бир томонни танлаш стратегик ва иқтисодий жиҳатдан мутлақо манфаатли эмас.

Тўлиқ боғланиб қолишдан ҳимоя: Кенг қамровли шериклик тармоғи

Владимир Норов Ўзбекистон ташқи сиёсатда технологик ва молиявий яккаҳокимлик хавфини тўғри баҳолаётганини таъкидлайди:

• Инвестицияларни диверсификация қилиш: Расмий Тошкент Хитойнинг йирик инвестициялари ва инновацион ишланмаларидан самарали фойдаланиш билан бир қаторда, АҚШ, Европа Иттифоқи, Жанубий Корея, Япония, Туркия ҳамда Форс кўрфази монархиялари билан мустаҳкам шериклик алоқаларини изчил ривожлантирмоқда;

• Қарамликни бартараф этиш: Бундай кенг қамровли ташқи сиёсат мамлакат рақамли инфратузилмаси ва иқтисодиётининг ягона ташқи кучга ёки шерикка ҳаддан ташқари қарам бўлиб қолишига йўл қўймаслик мақсадига хизмат қилади;

• Амалий манфаат: Ҳудуд учун мавҳум сиёсий шиорлар эмас, балки аниқ амалий натижалар — дата-марказлар қуриш, ҳисоблаш қувватларини кенгайтириш ва миллий мутахассисларни тайёрлаш каби лойиҳалар бирламчи ҳисобланади.

«Мувозанатлашган технологик дипломатия» формуласи

Муаллиф Ўзбекистон миллий тараққиёти учун энг мақбул йўл сифатида «мувозанатлашган ва кўп векторли технологик дипломатия» концепциясини илгари суради:

• Иқтисодий реалликни сақлаш: Тошкент ХХР билан савдо-иқтисодий ва ишлаб чиқариш алоқаларини барқарор давом эттириши лозим, чунки Хитой технологиялари арзонлиги ва қулайлиги билан Глобал Жануб учун муҳим аҳамиятга эга;

• Ғарб билан илғор ҳамкорлик: Шу билан бирга, АҚШ ва Ғарб давлатлари билан энг илғор юқори технологиялар ва инновациялар йўналишида алоқаларни мустаҳкамлаш зарур;

• Критик рақамли хавфсизлик: Мамлакатнинг ҳаётий муҳим рақамли тизимлари, давлат бошқаруви ва мудофаа инфратузилмасини фақат биргина давлат ёки хорижий корпорация назоратига топшириб қўймаслик суверен хавфсизликнинг бош мезонидир.

Танлов эмас, мустақиллик: Миллий манфаат биринчи ўринда

Собиқ вазир мақоласининг якуний ва бош хулосаси шундан иборатки, бугунги кунда Ўзбекистон олдида «АҚШми ёки Хитой?» деган кескин «ё у, ё бу» танловини қўйиш нотўғри ёндашувдир.

Ташкентнинг асосий вазифаси — геосиёсий ва технологик гигантлар ўртасидаги рақобат майдонидан қочмасдан, ушбу курашдан миллий иқтисодиёт манфаатлари йўлида унумли фойдаланиш ва мамлакатнинг стратегик ҳамда технологик мустақиллигини сақлаб қолишдан иборат.