Нетаняҳу жазавада: Исроилдаги сайловларда араблар сенсация қилиб, унинг режаларини чиппакка чиқармоқда

Исроилда бўлиб ўтган парламент сайловлари натижалари якуний нуқтага яқинлашган сари сиёсий саҳнадаги кескинлик кучайиб бормоқда. Овозларнинг 97 фоизи ҳисоблаб чиқилган бир вақтда на амалдаги бош вазир Бинямин Нетаняҳу бошчилигидаги ўнг қанот блоки ва на мухолифат кўпчиликни ташкил этувчи зарур 61 та ўринни қўлга кирита олди.

Мазкур сайлов пойгасининг энг катта кутилмаган янгилиги — Исроилда истиқомат қилувчи араб фуқароларининг фавқулодда юқори фаоллиги бўлди. Улар парламентда нақ 19 та ўринни эгаллаб, мамлакатда янги ҳукумат тузилиши ёки қулашини ҳал қилувчи бош сиёсий кучга айланмоқда.

Араб сайловчилари нега бунчалик фаоллашди?

Исроил аҳолисининг камида 21 фоизини (қарийб 2,2 миллион киши) ташкил этувчи араблар бу галги сайловларда тарихий даражадаги бирдамликни намойиш этишди:

• Фаластиндаги вазият таъсири: Нетаняҳу ҳукуматининг Фаластин ҳудудларидаги агрессив сиёсати ва радикал вазирлар (жумладан, Смотрич)нинг арабларга қарши баёнотлари аҳолини қонуний тарзда ўз сўзини айтишга мажбур қилди;

• Эрталабки аншлаг ва Нетаняҳунинг хавотири: Араблар яшайдиган шаҳарларда сайлов участкалари очилган илк дақиқаларданоқ одамлар оқими кузатилди. Бу фаолликни кўрган Нетаняҳу жазавага тушиб, ўз тарафдорларини ижтимоий тармоқлар орқали «тез уйдан чиқиб овоз беришга» чақиришга мажбур бўлди;

• Парламентдаги 19 мандат: Араб партияларининг бу муваффақияти уларга Исроил сиёсий саҳнасида сўнгги йиллардаги энг йирик таъсир дастагини тақдим этди.

Ҳал қилувчи сир: 400 мингдан зиёд «икки конвертли овозлар»

Якуний расмий натижаларни эълон қилиш учун сўнгги муҳлат сифатида 4 ноябрь белгиланган. Ҳозирда жараённи кечиктираётган асосий омил — махсус тоифадаги сайловчиларнинг овозидир:

• Кимлар киради: Ҳарбий хизматчилар, дипломатлар, шифохонадаги беморлар, маҳбуслар ва ўз яшаш жойидан ташқарида овоз бериш ҳуқуқига эга фуқаролар;

• Чет элдагиларга рухсат йўқ: Чет элда яшовчи ёки саёҳатда бўлган Исроил фуқароларига сайловда қатнашишга қонунан рухсат берилмайди;

• Нега «икки конвертли»: Ҳар бир бюллетень иккита конвертга солинади. Биринчи конвертда фуқаронинг шахсий маълумотлари очилиб, унинг асосий участкада қайта овоз бермагани тасдиқланади, шундан кейингина иккинчи конвертдаги овоз умумий ҳисобга қўшилади. Айни шу сабабли 400 мингдан ортиқ овозни санаш қўшимча вақт талаб этмоқда.

Араблар мухолифатга қўшиладими ёки Нетаняҳу яна вазиятдан чиқиб кетадими?

Ҳозирги кунда асосий сиёсий интрига араб депутатлари ва мухолифат ўртасидаги эҳтимолий иттифоқ атрофида кетмоқда:

• «Бирлашган рўйхат»нинг шарти: Араб партиялари фақатгина Нетаняҳуни ҳокимиятдан кетказиш мақсадида мухолифат коалициясини қўллашга тайёр, аммо собиқ бош штаб бошлиғи Айзенкот бошчилигидаги радикал ҳарбий блок таркибига киришни истамайди;

• Мухолифат ичидаги зиддият: Мухолифат лагерининг ўзида ҳам араб депутатларини ҳукумат таркибига қўшиш борасида жиддий фикр бўлиниши кузатилмоқда;

• Янги сайлов хавфи: Агар мухолифат араблар билан келиша олмаса ва коалиция тузолмаса, вазият яна Нетаняҳу фойдасига ишлайди: у қайта сайловлар тайинлатиб, мухолифатнинг ожизлигини рўкач қилган ҳолда ҳокимиятни сақлаб қолишга уриниши мумкин.

Исроилда парламент тақдири қил устида турибди. 4 ноябргача бўлган муддат мамлакатда катта сиёсий эврилиш юз беришини ёки узоқ давом этадиган навбатдаги бошқарув инқирози бошланишини аниқлаб беради.