Ўзбекистонда нақд пул муомаласининг янги тартиби белгиланди: қандай ўзгаришлар бўлади?

3 дақиқа ўқиш0
Ўзбекистонда нақд пул муомаласининг янги тартиби белгиланди: қандай ўзгаришлар бўлади?

Ўзбекистонда банклар ўртасида нақд пул тақсимлаш, аҳолига пул бериш ва янги банкнот ҳамда тангаларни муомалага чиқариш қоидалари ўзгаради. Энди банклар нақд пулга бўлган эҳтиёжни олдиндан электрон шаклда режалаштиради, ортиқча маблағга эга банклар эса уни махсус тизим орқали бошқа банкларга таклиф қилади. Шу билан бирга, пулларни бепул айирбошлаш ва янги банкнотлар ҳақида аҳолини олдиндан хабардор қилиш тартиби ҳам белгиланди.

Адлия вазирлиги 2026 йил 17 ноябрь куни Марказий банк бошқарувининг «Ўзбекистон Республикасида банклар томонидан нақд пул муомаласига доир ишларни ташкил этиш тўғрисида»ги янги йўриқномасини 3977-сон билан давлат рўйхатидан ўтказди.

Муҳим жиҳати шундаки, янги қоидалар дарҳол амалга кирмайди. Lex.uz маълумотларига кўра, йўриқнома 2027 йил 19 февралдан кучга киради.

Банклар ўртасида нақд пул электрон тизим орқали тақсимланади

Янги тартибга кўра, банклар ўртасида нақд пул тақсимоти «Нақд пулларнинг электрон майдони» дастурий мажмуаси орқали амалга оширилади.

Бу тизимда нақд пул ортиқча бўлган банклар уни бошқа банкларга таклиф қилади. Қўшимча маблағга эҳтиёж сезган банклар эса электрон талабнома юборади. Келишувга мувофиқ тақсимланган пуллар банклар ўртасида инкассация хизмати орқали етказиб берилади.

Бундай механизм нақд пул захираларини банклар ўртасида тезкорроқ тақсимлаш ва мавжуд маблағлардан самарали фойдаланишга хизмат қилиши кутилмоқда.

Банклар нақд пулга бўлган эҳтиёжни олдиндан ҳисоблайди

Йўриқномада банкларнинг нақд пул кирими ва чиқимини олдиндан прогноз қилиш тартиби ҳам белгиланган.

Унга кўра, банклар ҳар ойда нақд пул ҳаракати бўйича прогноз тайёрлаб, уни тегишли ой бошланишидан камида уч банк иш куни олдин электрон шаклда тақдим этиши керак.

Бу орқали қайси ҳудуд ёки банкда қанча нақд пулга эҳтиёж бўлиши олдиндан аниқланади. Натижада маблағларни тақсимлашни режалаштириш ва эҳтимолий танқисликнинг олдини олиш имконияти ошади.

Банкоматларда пул етишмаслигининг олди олинади

Янги йўриқномада аҳоли ва тадбиркорларнинг нақд пулга бўлган эҳтиёжини таъминлаш масаласига ҳам эътибор қаратилган.

Банклар мижозларнинг ҳисобварақларидан нақд пул ечиш бўйича сўровларини белгиланган тартибда узлуксиз бажариши, банкоматлардаги пул айланмасини мунтазам таҳлил қилиши лозим.

Агар муайян ҳудуд ёки банкоматларда нақд пул етишмаслиги эҳтимоли юзага келса, банклар қўшимча маблағ жалб қилиш чораларини кўриши керак.

Пулларни комиссиясиз айирбошлаш мумкин бўлади

Янги тартибда аҳоли учун муҳим бўлган яна бир қоида назарда тутилган.

Марказий банк ва тижорат банклари талабга кўра бир номиналдаги пул белгиларини бошқа номиналдаги банкнот ёки тангаларга ҳеч қандай тўлов ва воситачилик ҳақисиз айирбошлаши шарт.

Бу, масалан, йирик купюраларни майда банкнотларга ёки аксинча, майда пулларни бошқа номиналдаги пулларга алмаштиришда комиссия ундирилмаслигини англатади.

Шунингдек, банклар муомаладаги нақд пулларни номинал қиймати бўйича монеликсиз қабул қилиши белгиланган.

Янги банкнот ва тангалар қандай талабларга жавоб бериши керак?

Йўриқномада муомалага чиқариладиган пул белгиларининг ташқи кўриниши ва ҳимоя хусусиятларига оид талаблар ҳам белгилаб қўйилган.

Жумладан, банкнот ва тангаларда қуйидаги маълумотлар ва белгилар бўлиши шарт:

  • рақамларда ифодаланган номинал қиймат;

  • пул белгиларини бир-биридан осон фарқлаш имконини берувчи ўлчам ва ранглар;

  • Ўзбекистон Республикаси Марказий банкининг номи;

  • пул белгиси дизайни ва намунаси тасдиқланган йил;

  • Давлат герби ёки Давлат байроғи тасвири;

  • қалбакилаштиришдан ҳимоя қилувчи махсус элементлар.

Бундан ташқари, пул белгиларининг дизайнида Ўзбекистон тарихи, миллий маданияти, қадриятлари, буюк алломалар ва мамлакат ютуқларини акс эттирувчи тасвирлардан фойдаланиш назарда тутилган.

Барча ёзувлар давлат тилида, лотин ёзувига асосланган ўзбек алифбосида бўлиши керак. Пул белгилари инсон саломатлиги учун хавфсиз хомашёдан тайёрланиши ҳамда замонавий ҳимоя элементларига эга бўлиши лозим.

Янги банкнот ёки тангалар муомалага чиқарилишидан камида бир ҳафта олдин аҳоли бу ҳақда хабардор қилинади.

Янги тартиб аҳолига қачон таъсир қилади?

Ушбу ўзгаришларнинг асосий мақсади — банкларда нақд пул захираларини бошқаришни такомиллаштириш, банклар ўртасидаги тақсимотни электронлаштириш ва аҳоли ҳамда тадбиркорларнинг нақд пулга бўлган эҳтиёжини ўз вақтида қондиришдир.

Шу билан бирга, янги йўриқнома нақд пул муомаласининг бутунлай бекор қилиниши ёки нақд пулдан фойдаланишга чекловлар жорий этилишини англатмайди. Ҳужжат банкларнинг нақд пул билан ишлаш жараёнларини тартибга солади.

Қоидалар 2027 йил 19 февралдан кучга киргач, банклар нақд пулни режалаштириш, тақсимлаш ва мижозларга етказишда янги талабларга амал қилиши керак бўлади.

Мақола сизга ёқдими?

Обуна билан реклама бўлмайди

Zamin Premium — ойига 4 900 сўм

Изоҳлар0

…

  1. Футбол академиялари учун Skaut: тўлов, давомат ва ота-она билан алоқа энди битта тизимда
  2. Тошкентдан Америкага: Нурмухаммад Исмоилов Akinda орқали ҳалол инвестицияни глобал миқёсга олиб чиқмоқда
  3. Автосервисингизни рақамлаштиринг: Bip Business билан мижозларни йўқотманг
  4. Машина ойнасига рақам ёзиш хавфлими? Bip ҳайдовчилар учун янги ечим топди!
  5. 8 та кенг тарқалган молиявий хато: нималардан сақланиш керак?
  6. Playmatch: майдон эгалари ишини анча енгиллаштиради
  7. Playmatch: футбол ўйнаш учун керакли барча хизматлар битта иловада
  8. Кундалик харажатлар учун картани қандай танлаш мумкин?
  9. Элдор Шомуродов футбол академияси ва TBC Bank: болалик орзуларидан катта футболгача
  10. ANORBANK Бўстонлиқдаги 168-сон мактаб-интернат тарбияланувчиларини табриклади
  11. Ҳайдовчилар ва ташувчилар учун ОСГОП суғуртасининг афзалликлари...
  12. Pure Milky’дан навбатдаги креатив: Ҳар қадам — азиз инсонларга меҳр билан!
  13. Кредит олиш имкониятини ошириш учун қаерда ишлаш керак?
  14. Бизнес имкониятингизни кенгайтиринг
  15. Фаннинг ривожланишига барчамиз масъулмиз!
  16. XIV Тошкент халқаро кинофестивали қандай ўтказилмоқда?