Ўзбекистонда оилавий ажримлар сони кўпайиб, тўйлар камаймоқда

Жамиятимизнинг бош негизи ва муқаддас қўрғони ҳисобланган оила институтида сўнгги пайтларда жиддий эътиборга лойиқ ўзгаришлар кузатилмоқда. Статистика агентлиги ҳамда Ўзбекистон Республикаси Олий суди юртдошларимизнинг оилавий муносабатларидаги янги трендлар ва реал ҳолатни яққол акс эттирувчи 2025 йил якунларига оид расмий маълумотларни эълон қилди. Унга кўра, мамлакатимизда тузилаётган расмий никоҳлар сони кетма-кет тўртинчи йилдирки изчил равишда камайиб бормоқда. Афсуски, қонуний ажрашиш билан боғлиқ кўнгилсиз жараёнлар эса фуқаролик суд ишларининг энг кўп учрайдиган ва оммавийлашган тоифаларидан бирига айланиб улгурди.

Мазкур ижтимоий масаланинг иқтисодий ва демографик кўрсаткичларини азиз мухлисларимиз учун кенгроқ таҳлил қилиб ўтамиз.

Никоҳ ёши ва оила қуриш кўрсаткичлари

Гарчи тўйлар сони камайган бўлса-да, ўзбекистонликларнинг илк бор оила қуриш ёшидаги ўртача рақамлар у қадар катта ўзгаришга учрагани йўқ. Юртимизда оила қуриш ёши барқарор суръатда сақланиб қолмоқда: куёвлар учун ўртача ёш 25,6 ёшни, келинлар учун эса 21,4 ёшни ташкил этмоқда.

Шунга қарамай, расмий никоҳдан ўтиш кўрсаткичларида пасайиш тенденцияси яққол кўзга ташланади. Масалан, 2025 йил давомида республика бўйича жами 267,1 мингта янги оила рўйхатга олинган бўлиб, бу рақам ўтган 2024 йилги кўрсаткичларга қараганда 4,7 мингтага камдир. Бу борадаги камайиш жараёни афсуски 2021 йилдан буён тўхтамай давом этиб келмоқда.

Янги оилаларнинг камайиши ва ажримларнинг ҳудудий тақсимотига оид асл ҳолат билан қуйидаги таҳлилий жадвал орқали яқиндан танишишингиз мумкин:

Судлардаги вазият: Кредит низоларидан кейинги иккинчи ўринда

Олий суд тақдим этган статистик маълумотлар кишини чуқур мушоҳада юритишга ундайди. Маълум бўлишича, йил давомида фуқаролик судлари томонидан эр-хотинни никоҳдан ажратиш билан боғлиқ 70,5 мингдан зиёд даъво аризалари ва ишлар кўриб чиқилган. Маҳкамалар томонидан оилаларни сақлаб қолиш ва фарзандлар тирик етим бўлмаслиги учун кўрилган чоралар натижасида, ушбу аризаларнинг фақатгина 53 фоизидагина (37,5 мингта ҳолатда) ажрашишга қонуний рухсат берилган. Қолган вазиятларда эса эр-хотиннинг даъволари рад этилган ёки уларга муҳлат берилиб, иш юритиш бутунлай тўхтатилган.

Аччиқ ҳақиқат: Жамиятимизда никоҳни бекор қилиш билан боғлиқ бўлган суд низолари жуда юқори частотага (даврийликка) эга. Улар фуқаролар ўртасидаги барча баҳслар орасида сони бўйича фақатгина банклардан олинган кредитлар ва молиявий мажбуриятлар билан боғлиқ муаммолардан кейин, фахрли бўлмаган иккинчи ўринни эгаллаб турибди.

Мутахассисларнинг фикрига кўра, айниқса йирик шаҳарларда ажримлар фоизининг юқорилиги ёш оилаларнинг мустақил ҳаётга руҳан тайёр эмаслиги, ижтимоий ва маиший муаммолар ҳамда арзимаган оилавий келишмовчиликлар оқибатидир. Муқаддас қўрғонларимизнинг бут бўлиши ҳар бир фуқаронинг ўз масъулиятини ҳис қилишига боғлиқ.

Юртимиз ҳаётидаги энг муҳим ижтимоий масалалар, оила ва жамият тизимидаги ўзгаришлар ҳамда кундалик ҳаётимизга дахлдор энг сўнгги эксклюзив янгиликларни ҳамиша Замин саҳифаларида биз билан биргаликда кузатиб боринг!