Эможи ҳам ўзгарди: 41 та атама энди бошқача аталади

Ўзбек тилида расмий иш юритишда қўлланиладиган янги атамалар рўйхати эълон қилинди. Бу сафар гап фақат илмий ёки техник сўзлар ҳақида эмас — кундалик ҳаётда кўп ишлатиладиган “эможи”, “бренд”, “дедлайн”, “распродажа” каби сўзларга ҳам ўзбекча муқобиллар берилди.

41 та атама расмий муомалага киритилади

Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Атамалар комиссияси ўзбек тили қоида ва меъёрлари асосида шакллантирилган янги сўз ва атамалар рўйхатини эълон қилди.

Қайд этилишича, комиссия турли фан ва фаолият соҳаларига оид атамаларни мунтазам таҳлил қилиб, уларнинг миллий тил меъёрларига мос муқобилларини ишлаб чиқмоқда.

Бу жараён атамалардан расмий ҳужжатлар, давлат ташкилотлари ва иш юритишда бир хил тарзда фойдаланишни таъминлашга қаратилган.

“Эможи” — “ҳисбелги”, “распродажа” — “арзонсотув”

Янги рўйхатда жами 41 та хорижий ўзлашма сўзнинг ўзбекча муқобили берилган. Улар орасида ижтимоий тармоқ, савдо, туризм, санъат, техника ва кундалик ҳаётга оид атамалар бор.

Масалан:

Айниқса, “эможи — ҳисбелги”, “распродажа — арзонсотув”, “дедлайн — сўнгмуддат” каби вариантлар кенг муҳокамага сабаб бўлиши мумкин. Чунки бу сўзлар фақат расмий ҳужжатларда эмас, оддий мулоқотда ҳам тез-тез учрайди.

Нега бу муҳим?

Атамалар комиссиясига кўра, бундай ўзгаришлар ўзбек тилининг илмий ва расмий услубдаги имкониятларини кенгайтиришга хизмат қилади.

“Ушбу жараён ўзбек тилининг илмий ва расмий услубдаги имкониятларини кенгайтириш, терминологик тизимни миллийлаштириш, атамаларнинг ягона меъёр асосида қўлланишини таъминлаш ҳамда давлат тилининг нуфузини янада мустаҳкамлашга хизмат қилмоқда”, — дейилади хабарда.

Бошқача айтганда, мақсад — хорижий сўзларни шунчаки алмаштириш эмас, балки давлат тилида ягона ва тушунарли терминологик тизим яратиш.

Янги сўзлар тез оммалашадими?

Бу ерда асосий савол шунда: одамлар “бренд” ўрнига “хосном”, “хостел” ўрнига “қўноқуй”, “эможи” ўрнига “ҳисбелги” дейишга қанчалик тез ўрганади?

Тилда ҳар қандай янги атама аввалига ғалати эшитилиши табиий. Лекин расмий ҳужжатлар, ОАВ, таълим ва давлат ташкилотларида бир хил қўлланиш бошланса, айрим сўзлар секин-аста одатга айланиши мумкин.

Муҳокама энди бошланади

Янги атамалар рўйхати ўзбек тилини миллий меъёрлар асосида бойитиш йўлидаги яна бир қадам сифатида баҳоланмоқда. Аммо бу сўзларнинг қай бири халқ тилига тез сингиши, қай бири эса фақат расмий доираларда қолиб кетиши вақт билан маълум бўлади.

Сиз қайси янги атамани маъқул деб ҳисоблайсиз: “ҳисбелги”, “арзонсотув”, “сўнгмуддат” ёки “қўноқуй”?