Тунги реклама қўнғироқларига тақиқ қўйилади
Ўзбекистонда мобил телефон орқали реклама тарқатиш тартиби ўзгармоқда. 2026 йил 1 ноябрдан бошлаб SMS-реклама ва реклама қўнғироқлари учун янги талаблар кучга кириши белгиланди.
Энди реклама учун розилик керак бўлади
Президент қарорига кўра, мобил алоқа воситалари орқали SMS-хабарнома шаклида товар ва хизматларни таклиф қилувчи юридик ёки жисмоний шахслар аввал фуқаронинг розилигини олиши керак бўлади.
Бу розилик ёзма ёки электрон шаклда бўлиши мумкин.
Яъни фуқаро ўзи розилик бермаган бўлса, унга маҳсулот, хизмат, акция ёки бошқа тижорий таклифлар ҳақида SMS юбориш мумкин бўлмайди.
Бу кўпчилик учун таниш муаммога жавоб бўлиши мумкин: кечқурун ёки иш вақтида келадиган кераксиз SMSлар, номаълум рақамлардан қўнғироқлар ва “сизга махсус таклиф бор” деган билдиришномалар.
18:00 дан 9:00 гача реклама тарқатиш тақиқланади
Янги тартибнинг энг муҳим жиҳатларидан бири — вақт чеклови.
2026 йил 1 ноябрдан бошлаб мобил алоқа орқали реклама қўнғироқлари ва SMS-хабарномаларни соат 18:00 дан 9:00 гача тарқатиш тақиқланади.
Янги талаб | Мазмуни |
|---|---|
Розилик | SMS-реклама фақат ёзма ёки электрон розиликдан кейин |
Вақт чеклови | 18:00 дан 9:00 гача реклама қўнғироғи ва SMS тақиқланади |
Реестр | хизмат кўрсатувчи юридик шахслар ахборот тизимларини рўйхатдан ўтказиши керак |
Блоклаш | операторлар абонент сўровига кўра рекламани тўлиқ ёки қисман блоклайди |
Жавобгарлик | талаб бузилса, реклама ва шахсга доир маълумотлар қонунчилиги бузилган ҳисобланади |
Бу чеклов, айниқса, кечқурун оила даврасида, дам олиш вақтида ёки эрталаб иш бошланмасидан олдин келадиган безовта қилувчи қўнғироқларга қарши муҳим қадам бўлиши мумкин.
Операторларга янги мажбурият юкланади
Қарорда мобил алоқа операторларига ҳам аниқ вазифа юклатилмоқда.
Эндиликда операторлар абонент сўровига кўра реклама қўнғироқлари ва хабарномаларини тўлиқ ёки қисман блоклаш имкониятини таъминлаши керак бўлади.
Бу фуқаро учун муҳим ҳуқуқ беради: у хоҳласа барча реклама хабарларини ўчириши, хоҳласа фақат айрим турдаги рекламаларни чеклаши мумкин.
Оддий қилиб айтганда, телефон рақами энди реклама майдони эмас, фуқаронинг шахсий ҳудуди сифатида кўрилиши керак.
Реклама хизматини кўрсатувчилар ҳам назоратга олинади
Янги тартиб фақат реклама юборувчиларга эмас, балки реклама қўнғироқлари ва SMS-хабарномаларни жўнатиш хизматини кўрсатадиган юридик шахсларга ҳам тегишли.
Улар ўз ахборот тизимларини Шахсга доир маълумотлар базаларининг давлат реестрида рўйхатдан ўтказгандан кейингина бундай хизматларни кўрсатиши мумкин бўлади.
Бу талаб нима учун муҳим?
Чунки реклама компаниялари кўп ҳолларда фуқароларнинг телефон рақамлари, исм-шарифи, харид тарихи ёки бошқа шахсий маълумотлари билан ишлайди. Бундай маълумотлар назоратсиз айланиши эса фуқароларнинг шахсий ҳаёти ва маълумотлар хавфсизлигига хавф туғдиради.
Бизнес учун ҳам қоидалар аниқлашмоқда
Бу қарор бизнес учун ҳам муҳим сигнал. Энди мижозларга SMS юбориш ёки қўнғироқ қилишдан олдин “база бор, юборамиз” деган ёндашув етарли бўлмайди.
Компаниялар қуйидаги саволларга тайёр бўлиши керак:
• мижоз розилиги қандай олинган?
• розилик электрон тарзда сақланганми?
• фуқаро рекламани рад этиш имконига эгами?
• хабар қайси вақтда юборилмоқда?
• маълумотлар базаси қонунчиликка мувофиқ рўйхатдан ўтганми?
Бу талаблар тўғри ишлатилса, бозорда тартиб кучаяди. Реклама ҳам фуқарони безовта қилувчи восита эмас, ҳақиқий қизиқиш билдирган мижоз билан мулоқот каналига айланади.
Фуқаролар нимани ютади?
Янги тартиб фуқаролар учун бир нечта қулайлик яратади.
Биринчидан, розиликсиз реклама SMSлари камайиши мумкин. Иккинчидан, кечқурун ва эрталабки безовта қўнғироқларга чек қўйилади. Учинчидан, абонент ўзи реклама хабарларини блоклашни сўраш ҳуқуқига эга бўлади.
Энг муҳими, фуқаро ўз телефон рақами ва шахсий маълумотлари қандай мақсадда ишлатилаётганини назорат қилиш имконига эга бўлади.
Талаб бузилса, жавобгарлик бор
Қарорда белгиланишича, ушбу талабларга риоя этмаслик реклама ҳамда шахсга доир маълумотлар тўғрисидаги қонунчиликни бузиш ҳисобланади.
Бу эса тегишли чоралар кўриш учун асос бўлади.
Демак, 2026 йил 1 ноябрдан кейин реклама юборишда “оддий SMS эди” деган баҳона ишламаслиги мумкин. Ҳар бир хабар, ҳар бир қўнғироқ ва ҳар бир маълумот базаси қонуний асосга эга бўлиши керак.
Телефон тинчлиги ҳам ҳуқуққа айланмоқда
Сўнгги йилларда реклама қўнғироқлари ва SMSлари кўпчилик учун оддий безовталикка айланган эди. Аммо янги тартиб бу масалани фуқаронинг розилиги, шахсий маълумотлар хавфсизлиги ва дам олиш вақтига ҳурмат нуқтайи назаридан қайта кўриб чиқмоқда.
2026 йил 1 ноябрдан кейин телефонга келадиган реклама учун асосий қоида оддий бўлади: аввал розилик, кейин реклама.
Сизнингча, реклама қўнғироқлари ва SMSларини тўлиқ блоклаш имконияти одамлар учун энг кутилган қулайлик бўладими?
Изоҳлар 0
…