Андижондаги шов-шувли можаро: «Ғамхўрлик» марказида ногирон болаларга зўравонлик қилинган

Андижон вилояти Қўрғонтепа туманидаги имконияти чекланган болаларга мўлжалланган «Ғамхўрлик» маркази атрофида содир бўлган воқеа бутун жамоатчиликни ларзага келтирди. Ҳимояга ва меҳрга муҳтож бўлган ногиронлиги бор тарбияланувчиларга нисбатан ходимлар томонидан қўпол жисмоний куч ишлатилгани акс этган видеолавҳалар ижтимоий тармоқларда тарқалгач, масъул органлар томонидан фавқулодда текширув ўтказилди. Суриштирув якунида 6 нафар тарбиячи ва 1 нафар ҳамшира дарҳол лавозимидан озод этилди, назоратни сусайтирган раҳбарларга қатъий интизомий жазо берилди.

Қуйида болалар ҳуқуқларини оёқости қилиш билан боғлиқ мазкур резонансли воқеа тафсилотлари, текширув хулосалари ва қўлланилган жазо чораларини батафсил таҳлил қиламиз.

1. Ижтимоий тармоқлардаги фош этувчи тасвирлар: Можаро қандай бошланди?

Воқеа Қўрғонтепа туманидаги ногиронлиги бўлган болалар учун ихтисослаштирилган «Ғамхўрлик» марказида содир бўлган. Ижтимоий тармоқларда муассаса ходимларининг ожиз ва ўзини ҳимоя қила олмайдиган болаларга нисбатан қўл кўтариб, жисмоний куч ишлатаётгани тасвирланган лавҳалар тарқалди.

Ушбу видеожараён жамоатчилик, фаоллар ва ота-оналар ўртасида кескин эътироз ва нафрат тўлқинини келтириб чиқарди. Воқеа ошкор бўлиши биланоқ, соҳага масъул бўлган тегишли давлат ташкилотлари, хусусан, Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги ҳамда ҳуқуқ-тартибот идоралари воқеа жойига шошилинч ишчи гуруҳини сафарбар этди.

2. Ишдан бўшатиш ва интизомий жазо: 7 нафар ходим четлатилди

Ўтказилган дастлабки хизмат текширувлари натижасида тарбияланувчиларга нисбатан шафқатсиз муомалада бўлиш, касб этикасини бузиш ва жисмоний куч ишлатиш фактлари ўз тасдиғини топди.

Кўрилган чоралар тафсилоти:

• 7 нафар ходим дарҳол бўшатилди: Болаларга нисбатан бевосита зўравонлик содир этган 6 нафар тарбиячи ҳамда ўз хизмат вазифасига совуққонлик билан қараган 1 нафар ҳамшира билан тузилган меҳнат шартномаси бекор қилинди ва улар лавозимидан озод этилди;

• Масъулларга жазо тайинланди: Тарбиячилар ва марказ ходимлари устидан етарли даражада кундалик назорат ўрнатмаган, муассасада бепарволикка йўл қўйган масъул раҳбар ходимларга нисбатан қатъий интизомий жазо чоралари қўлланилди;

• Махсус ўрганиш давом этмоқда: Муассаса фаолияти комплекс тарзда қайта текширилиб, барча болаларнинг саломатлик ва руҳий ҳолати чуқур тиббий кўрикдан ўтказилмоқда.

3. «Ғамхўрлик» маркази аслида қандай вазифани бажариши керак?

«Ғамхўрлик» марказлари — бу руҳий ривожланишида бузилиш бўлган ва алоҳида парваришга муҳтож 3 ёшдан 18 ёшгача бўлган имконияти чекланган болаларга ижтимоий, тиббий ва реабилитация ёрдамини кўрсатишга ихтисослашган махсус давлат муассасалари ҳисобланади.

Бундай масканларда ишлайдиган ходимлар:

1. Юқори сабр-тоқат ва психологик тайёргарликка эга бўлиши;

2. Болаларнинг ҳар томонлама хавфсизлиги ва соғлом муҳитини кафолатлаши;

3. Болага нисбатан ҳар қандай кўринишдаги — жисмоний, руҳий ёки эмоционал босимга йўл қўймаслиги шарт.

Шундай масканда фаолият юрита туриб, меҳрга муҳтож болаларга зўравонлик қилиниши — касбий бурчга ҳам, умуминсоний тамойилларга ҳам мутлақо зид келадиган ҳолатдир.

4. Зўравонликка қарши кураш: 1246 ишонч телефони ва қонунчилик талаби

Мамлакатимизда болаларга нисбатан зўравонликнинг барча шаклларига қарши курашиш тизими тубдан кучайтирилмоқда. Жумладан:

• «1246» ягона қисқа рақами: Ўзбекистонда болаларга нисбатан жисмоний ёки руҳий зўравонлик, қаровсизлик ҳамда уларнинг ҳаётига таҳдид солувчи ҳолатлар ҳақида тезкор хабар бериш мақсадида туну кун фаолият юритувчи ишонч телефони мавжуд.

• Жавобгарликнинг муқаррарлиги: Болаларга нисбатан тазйиқ ва зўравонлик ўтказган шахслар нафақат ишдан бўшатилиш, балки қонунчиликка асосан маъмурий ва жиноий жавобгарликка тортилиши белгилаб қўйилган.

Ҳолат юзасидан ҳуқуқ-тартибот органлари томонидан терговга қадар текширув ҳаракатлари давом эттирилмоқда ва воқеага ҳуқуқий баҳо берилиши таъминланади.

Хулоса ва жамоатчилик муносабати

Андижондаги ҳодиса жамиятдаги энг ожиз қатлам — имконияти чекланган болалар сақланадиган масканларда назорат механизмларини, видеокузатув тизимларини ва ходимларни ишга қабул қилиш мезонларини қайта кўриб чиқиш зарурлигини яна бир бор кўрсатди. Фақатгина ишдан бўшатиш билан чекланмасдан, айбдорларнинг қонун олдида жавоб бериши бундай ҳолатларнинг олдини олишда муҳим прецедент бўлиши шарт.

Сизнингча, махсус болалар марказларида бундай зўравонликларнинг олдини олиш учун қандай назорат чораларини жорий қилиш зарур? Видеокамераларни ота-оналар ва онлайн кузатув учун очиқ қилиб қўйиш керакми? Фикрларингизни изоҳларда қолдиринг!