Қўриқхона яйловга айландими? Ҳисор давлат қўриқхонасида чорва боқилаётгани фош бўлди (видео)

Ўзбекистоннинг энг ноёб экотизими, Қизил китобга кирган фауна ва флора маскани бўлган Ҳисор давлат қўриқхонасида қатъий муҳофаза режими қўпол равишда бузилаётгани юзасидан ижтимоий тармоқларда кескин резонансга сабаб бўлган видеодалиллар тарқалди. 2026 йил 22 сентябрь санасида воқеа гувоҳи бўлган фуқаролар томонидан тасвирга олинган лавҳаларда қўриқхонанинг Мераки бўлими, хусусан Сувтушар дараси ва Чимган текислиги ҳудудида бир гала қўй ва чорва моллари худди оддий яйловдагидек бемалол боқиб юрилгани яққол акс этган. Қонунчиликка кўра, давлат қўриқхоналари ҳудудида ҳар қандай хўжалик фаолияти, жумладан, чорва молларини ўтлатиш қатъиян ман этилади.

Бироқ энг ҳайратланарлиси — маҳаллий аҳоли мазкур қўриқланадиган ҳудудга эколог ходим Инятилло Мейлиев масъул этиб тайинланганини, боқилаётган мол-қўйлар эса айнан унинг ўзига ёки акаси Тоҳир Мейлиевга тегишли бўлиши мумкинлигини очиқ айтмоқда. Бундан бир йил аввал Тоҳир Мейлиевга тегишли бўлган 4 бош қорамол қўриқхона ҳудудида боқилгани ва кейинроқ икки бош сигир номаълум шахслар томонидан сўйиб кетилгани бўйича «Элпарвар» YouTube платформасида шов-шувли интервью эълон қилинган эди. Гарчи ушбу маълумотлар ҳозирча расмий органлар томонидан тасдиқланмаган бўлса-да, қўриқхонанинг назоратсиз қолаётгани Экология вазирлиги ва Бош прокуратура томонидан тезкор ва холис текширувни талаб қилмоқда.

Хўш, давлат қўриқхонасини ўз шахсий яйловига айлантирганлар ким, қўриқлаш тизимига жавобгар ходимлар бунга нега кўз юммоқда ва табиатни муҳофаза қилиш инспекцияси бу ҳолатга қандай ҳуқуқий баҳо беради?

«Сувтушардаги сурув, эколог ходим ва бир йил олдинги сўйилган сигирлар»: Можаронинг 5 та асосий нуқтаси

Ҳисор давлат қўриқхонаси атрофидаги шов-шувлардан энг муҳим фактлар:

• 22 сентябрдаги видеодалил: Қўриқхонанинг Мераки бўлими, Сувтушар дараси ва Чимган текислигида бир гала қўй ноқонуний равишда боқилаётгани тасвирга олинди;

• Масъул эколог номи ўртага чиқди: Маҳаллий аҳоли ҳудудга масъул бўлган инспектор-эколог Инятилло Мейлиев ва унинг акаси Тоҳир Мейлиевга тегишли чорвалар илгари ҳам қўриқхонада боқилганини билдирмоқда;

• Ўтган йилги сўйиш воқеаси: Бундан бир йил олдин Тоҳир Мейлиевнинг қўриқхонада боқилган 4 бош молидан иккитаси сўйиб кетилгани юзасидан YouTube’да шов-шувли интервью тарқалган;

• Қатъий қонуний тақиқ бузилган: Давлат қўриқхоналари мақоми у ерда ҳеч қандай чорвачилик, ов ёки ўтлатишга йўл қўймайди;

• Холис текширув талаби: Жамоатчилик ва фаоллар ваколатли органлардан видеодалиллар асосида инспекторлар ва чорва эгалари хатти-ҳаракатига зудлик билан ҳуқуқий баҳо беришни талаб қилмоқда.

Ҳисор давлат қўриқхонасидаги ҳолат: Қонун талаблари ва аниқланган қоидабузарлик таққоси

Муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар режими ва дараларда содир бўлаётган ҳолатлар таҳлили:

Экологик ва ҳуқуқий экспертиза: Нега бу ҳолат шунчаки «майда қоидабузарлик» эмас?

Экологлар, ҳуқуқшунослар ва табиатни муҳофаза қилиш фаолларининг хулосалари:

• Қўриқхона яйлов эмас — биологик фожиа хавфи: Чорва моллари қўриқхонадаги реликт ўсимликларни илдизи билан пайҳон қилади, тупроқ эрозиясини келтириб чиқаради ва Қизил китобга кирган қор қоплони, айиқ, Ҳисор қўйи каби йиртқич ҳамда туёқли ёввойи ҳайвонларнинг озиқа базасини йўққа чиқаради;

• «Манфаатлар тўқнашуви» ва мансаб суиистеъмоли эҳтимоли: Агар қўриқхонани ҳимоя қилиш топширилган масъул эколог ходим ёки унинг яқинлари ўз молларини қўриқланадиган ҳудудда боққани тасдиқланса, бу мансаб ваколатини суиистеъмол қилиш ва коррупцион манфаатлар тўқнашувининг очиқ кўринишидир;

• Бир йил олдинги даракчи қўнғироқ: Ўтган йили сигирларнинг қўриқхона ҳудудида сўйилиши бўйича тарқалган интервью масъул органлар учун ўз вақтида жиддий сигнал бўлиши керак эди; назоратнинг бўшаштирилгани бугунги сурув қўйларнинг пайдо бўлишига замин яратган;

• Шаффоф хизмат текшируви зарур: Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги махсус комиссия тузиб, Мераки бўлимини дронлар ва фотоқопқонлар орқали текшириши, барча масъулларнинг мажбуриятларини тафтиш қилиши керак.

Ҳисор давлат қўриқхонасидаги ушбу ҳолат давлат табиат бойликларини шахсий бойлик манбаига айлантиришга йўл қўйилмаслиги учун қонун устуворлиги синовига айланмоқда.

Сизнингча, давлат қўриқхонасида чорва боқилиши ва бунга масъул ходимларнинг эҳтимолий алоқадорлиги юзасидан қандай қатъий жазо чоралари қўлланилиши керак? Ҳудудлар экологиясини сақлашда маҳаллий назоратчилар ишини назорат қилувчи мустақил тизим яратиш вақти келдими? Шахсий фикр-мулоҳазаларингизни изоҳларда қолдиринг ва она табиатимизни асрашга қаратилган ушбу долзарб журналистик суриштирувни барча дўстларингиз билан баҳам кўринг!

Видеода экофаоллар ва чўпоннинг баҳсли ҳолатлари ҳамда чўпоннинг қўйларни видеотасвирга олинишига актив қаршилиги, шунингдек экофаоллар шахсиятига тегувчи ҳақоратли сўзлари акс этган.