Кибержиноятчиликка қарши кураш: ФҚБ АҚШда махсус симуляция шаҳрини барпо этди

АҚШ Fedерал қидирув бюроси (ФҚБ) киберҳужумларга қарши курашиш ва рақамли криминалистика соҳасидаги мутахассисларни тайёрлаш учун мўлжалланган Кинетик Кйбер Ранге номли ноёб ўқув полигонини ишга туширди. Алабама штатининг Хантсвилл шаҳрида жойлашган ушбу мажмуа оддий Америка шаҳарчасининг тўлиқ макети бўлиб, у кибержиноятчилар келтираётган улкан иқтисодий зарарларга қарши самарали чораларни ишлаб чиқишга хизмат қилади. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

ixbt.com маълумотига кўра, ушбу лойиҳанинг ҳаётга татбиқ этилиши бежиз эмас. ФҚБнинг 2025-йилги ҳисоботига кўра, АҚШда кибержиноятдан кўрилган зарар рекорд даражадаги 20,9 миллиард долларга етган. Бу кўрсаткич ўтган йилга нисбатан 26 фоизга кўпдир. Айниқса, муҳим инфратузилмаларга қаратилган товламачи дастурлар (рансомваре) асосий хавф сифатида қайд этилмоқда.

Виртуал дунё ва реал инфратузилма уйғунлиги

Майдони қарийб 2 минг квадрат метрни ташкил этувчи Кинетик Кйбер Ранге ҳудудида тўлиқ жиҳозланган турар-жой бинолари, меҳмонхона, автомобилларга ёқилғи қуйиш шохобчаси, озиқ-овқат дўкони, суд биноси, шифохона ва энергетика компанияси жойлашган. Барча объектлар йўллар ва светофорлар билан ўзаро боғланган бўлиб, улар реал вақт режимида ишловчи рақамли тизимлар билан таъминланган.

ФҚБ мутахассисларининг таъкидлашича, полигоннинг асосий устунлиги унинг ташқи тармоқлардан бутунлай узилганлигидир. Бу эса мутахассисларга турли хил киберҳужумларни хавфсиз тарзда моделлаштириш ва уларнинг оқибатларини ўрганиш имконини беради. 2025-йил феврал ойидан буён бу ерда 1400 дан ортиқ ходим, жумладан, федерал ва маҳаллий идоралар вакиллари малака ошириб улгурди.

Мажмуа таркибидаги маълумотлар маркази (дата-сентер) алоҳида аҳамиятга эга. Унда Windows ва Линух операцион тизимларида ишловчи 200 дан ортиқ серверлар ўрнатилган. Дастур раҳбари Даве Беачбоард сўзларига кўра, сервер хоналаридаги муҳит — тор жой, паст ҳарорат ва шовқин — терговчилар реал ҳаётда дуч келадиган шароитларга максимал даражада яқинлаштирилган.

Инсон ҳаёти ва рақамли хавфсизлик

Полигонда ўтказиладиган машғулотлар давомида шифохона тизимларининг ишдан чиқиши каби ўта оғир сценарийлар кўриб чиқилади. Бундай вазиятларда мутахассислар вақт танқислиги ва кучли босим остида қарор қабул қилишга ўргатилади. Бу каби тайёргарлик реал ҳужум пайтида инсонлар ҳаётини сақлаб қолишда ҳал қилувчи аҳамиятга эга бўлиши мумкин.

Шунингдек, Кинетик Кйбер Ранге рақамли криминалистика соҳасида янги усулларни синаш майдони ҳисобланади. Бунда Apple ва Google каби гигантларнинг қурилмаларидаги ҳимоя механизмларини четлаб ўтиш имконини берувчи махсус воситалардан фойдаланилади. Гарчи бу усуллар ишлаб чиқарувчиларга хабар берилмаган заифликлардан фойдаланиши туфайли баҳсларга сабаб бўлса-да, ФҚБ уларни жиноятларни фош этишда зарур деб ҳисоблайди.

Хулоса қилиб айтганда, бундай "кибер-шаҳар"нинг яратилиши замонавий дунёда ахборот хавфсизлиги масаласи нақадар долзарб эканини кўрсатмоқда. Киберҳужумлар кўлами кенгайгани сайин, ҳуқуқни муҳофаза қилиш органлари нафақат техник воситаларни, балки мутахассисларнинг амалий кўникмаларини ҳам янги босқичга олиб чиқишга мажбур бўлмоқда.