АҚШ ва Европа ўртасида микросхемалар уруши: Нидерландия Вашингтонга қарши чиқди

АҚШ ва Хитой ўртасидаги технологик қарама-қаршилик Европанинг энг йирик технологик гигантлари манфаатларига жиддий зарба бермоқда. Нидерландия Савдо вазири Сжоэрд Сжоэрдсма Вашингтонга ташрифи давомида АҚШ Конгресси томонидан илгари сурилаётган янги чекловларга кескин қаршилик билдирди. Гап шундаки, АҚШнинг МАТЧ Акт қонун лойиҳаси Хитойнинг яримўтказгичлар бозорига киришини янада чеклашни кўзда тутади, бу эса Европанинг энг қиммат компанияси — ASML учун ҳалокатли оқибатларга олиб келиши мумкин. Бу ҳақда Techcrunch.com хабар беради.

ASML компанияси дунёдаги энг илғор литография машиналарини ишлаб чиқарувчи ягона корхона ҳисобланади. Ушбу қурилмаларсиз замонавий сунъий интеллект чипларини ишлаб чиқаришнинг имкони йўқ. Bloomberg нашрининг хабар беришича, Нидерландия ҳукумати АҚШнинг навбатдаги санкциялари ўз иқтисодиётига ва стратегик корхонасига мисли кўрилмаган зарар етказишидан хавотирда.

ASML учун Хитой бозорининг аҳамияти

Ҳозирги вақтда Хитой бозори ASML умумий савдосининг қарийб 19 фоизини ташкил этади. Агар янги қонун қабул қилинса, компания нафақат энг замонавий ЭУВ (экстремал ультрабинафша) ускуналарини, балки эски авлодга мансуб ДУВ (чуқур ультрабинафша) машиналарини ҳам Хитойга сота олмай қолади. Бу эса компания даромадларининг кескин камайишига ва глобал бозордаги мавқейининг заифлашишига олиб келади.

ASML бош директори Christophe Fouquet аввалроқ TechCrunch нашрига берган интервюсида таъкидлаганидек, ҳозирда Хитой сотиб олаётган ускуналар ўн йиллик технологиялар ҳисобланади. АҚШ эса ҳатто ушбу эски авлод технологияларини ҳам Хитойдан бутунлай узиб қўймоқчи. Бу ҳолат Европа иттифоқи ва АҚШ ўртасидаги савдо муносабатларида совуқчилик келтириб чиқармоқда.

Геосиёсий босим ва иқтисодий манфаатлар

Нидерландия расмийлари Конгресс аъзолари билан учрашувда ушбу қонун лойиҳасининг оқибатларини тушунтиришга ҳаракат қилмоқда. Сжоэрд Сжоэрдсманинг сўзларига кўра, Нидерландия учун бу масала шунчаки савдо эмас, балки миллий иқтисодий хавфсизлик масаласидир. АҚШ эса Хитойнинг ҳарбий ва технологик салоҳияти ошишидан хавфсираб, иттифоқчиларидан ҳам қурбонликлар талаб қилмоқда.

Экспертларнинг фикрича, МАТЧ Акт қонун лойиҳасининг қабул қилиниши глобал яримўтказгичлар етказиб бериш занжирида узилишларга сабаб бўлиши мумкин. Бу нафақат ASML, балки бутун дунёдаги электроника ишлаб чиқарувчилари учун харажатларнинг ошишига олиб келади. Ўзбекистон каби ривожланаётган бозорлар учун ҳам бу билвосита таъсир кўрсатиб, технологик қурилмалар нархининг кўтарилишига сабаб бўлиши эҳтимоли бор.

Ҳозирча қонун лойиҳаси АҚШ Сенати ёки Вакиллар палатасида тўлиқ овозга қўйилмаган. Бироқ Вашингтоннинг ушбу йўналишдаги қатъияти Европа давлатларини ўз мустақил ташқи савдо сиёсатини қайта кўриб чиқишга мажбур қилмоқда. Келгуси ойларда ушбу "чиплар уруши" янги босқичга кўтарилиши кутилмоқда.