Сунъий интеллектнинг баҳоси: Google ва Amazon экологик вадаларини бажара олмаяптими?
Сунъий интеллект (AI) технологияларининг шиддатли ривожланиши нафақат рақамли инқилобга, балки жиддий экологик инқирозга ҳам сабаб бўлмоқда. Дунёнинг энг йирик технологик гигантлари ҳисобланган Google ва Amazon компаниялари томонидан эълон қилинган сўнгги барқарорлик ҳисоботлари шуни кўрсатмоқдаки, сунъий интеллектни жорий этиш йўлидаги пойга атроф-муҳитга зарарли ташламалар миқдорини кескин ошириб юборган. Бу ҳақда Techcrunch.com хабар беради.
Ҳисобот маълумотларига кўра, Google компаниясининг умумий карбонат ангидрид ташламалари ўтган йилга нисбатан 25 фоизга ошган. Amazon'да эса бу кўрсаткич 16 фоизни ташкил этмоқда. Иккала компания ҳам яқин йиллар ичида атмосферага чиқариладиган зарарли газларни нол даражага туширишга (нет-зеро) вада берган эди, бироқ янги технологияларнинг энергия ва сувга бўлган улкан эҳтиёжи бу мақсадларга эришишни сўроқ остида қолдирмоқда.
Маълумотлар марказлари ва энергия истеъмоли
Гарчи компаниялар ўз ҳисоботларида чиқиндилар ортишига тўғридан-тўғри сунъий интеллектни айбдор қилиб кўрсатмаган бўлсалар-да, билвосита далиллар айнан шунга ишора қилмоқда. Google ва Amazon сўнгги бир йилда AI тизимларини қўллаб-қувватлаш учун энергия истеъмоли сезиларли даражада ошганини тан олган. Ҳатто Google каби компаниялар қайта тикланувчи энергия манбаларига сармоя киритишига қарамай, AI қувватларини таъминлаш учун табиий газ электр станцияларига ҳам таянишга мажбур бўлмоқда.Асосий муаммо "Скопе 3" деб аталадиган учинчи даражали ташламалар билан боғлиқ. Бу тоифага компания бевосита назорат қилмайдиган, аммо унинг фаолияти учун зарур бўлган товарлар ва хизматлар киради. Масалан, сунъий интеллект учун зарур бўлган кучли GPU (график процессорлар) сотиб олиш ва улкан маълумотлар марказларини қуриш шулар жумласидандир. Google'нинг бундай ташламалари 2019-йилдаги кўрсаткичга нисбатан икки бараварга кўпайган.
Amazon вазияти янада мураккаброқ кўриниш олган. Компания 2025-йилда глобал миқёсда бошқа ҳар қандай компаниядан кўра кўпроқ маълумотлар маркази қувватларини ишга туширганини маълум қилди. Фақатгина тўртинчи чоракнинг ўзида 1,2 гигаваттдан ортиқ қувват қўшилган. Бу каби кенгайиш компаниянинг экологик мажбуриятларини бажаришини қийинлаштирмоқда, чунки янги қурилаётган объектлар жуда катта миқдорда энергия талаб қилади.
Экологик мувозанат ва келажак истиқболлари
Қизиғи шундаки, ҳар икки компания ҳам ўз ҳисоботларида сунъий интеллектнинг атроф-муҳитга келтириши мумкин бўлган фойдалари ҳақида бир неча саҳифалик маълумотларни илова қилган. Улар AI иқлим ўзгаришига қарши курашда ёрдам беришини таъкидлашмоқда, бироқ амалдаги рақамлар ҳозирча бунинг тескарисини кўрсатмоқда. Мутахассисларнинг фикрича, технологик гигантлар ўз бизнес моделларини жиддий тарзда қайта кўриб чиқишлари керак бўлади.Ўзбекистон каби ривожланаётган мамлакатлар учун ҳам бу тенденция муҳим аҳамиятга эга. Глобал технологик компанияларнинг экологик изи ортиши бутун дунё иқлимига таъсир қилади. Шу билан бирга, мамлакатимизда рақамлаштириш ва AI технологияларини жорий этишда энергия самарадорлигига эътибор қаратиш зарурлигини англатади. Келажакда қуйидаги омиллар ҳал қилувчи рол ўйнаши кутилмоқда:
- Маълумотлар марказларини тўлиқ яшил энергияга ўтказиш;
- GPU ва бошқа аппарат воситаларининг энергия тежамкорлигини ошириш;
- Карбонат ангидридни тутиб қолиш технологияларига сармоя киритиш;
- AI алгоритмларини оптималлаштириш орқали ҳисоблаш қувватларини камайтириш.
Изоҳлар 0
…