Авиация инқилоби: ЖетЗеро компанияси Boeing ўрнини босувчи З4 самолётини йиғишни бошлади

Американинг ЖетЗеро стартапи авиация оламида ҳақиқий бурилиш ясаши кутилаётган Жет1 тўлиқ ўлчамли демонстраторини йиғиш жараёнига киришди. Ушбу лойиҳа келажакдаги З4 йўловчи лайнерининг илк парвоз намунаси бўлиб, у ўзининг ноёб конструкцияси билан соҳадаги анъанавий қарашларни ўзгартириб юбориши мумкин. Калифорниядаги Скалед Компоситес корхонасида олиб борилаётган ишлар замонавий авиациянинг янги даврини бошлаб бериши кутилмоқда. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

З4 самолётининг асосий ўзига хослиги унинг Блендед Wing Бодй (БWB) — яни "аралаш қанотли корпус" схемасида эканлигидадир. Бунда фюзеляж ва қанотлар ягона яхлит кўтарувчи конструкцияни ташкил қилади. ixbt.com маълумотига кўра, ҳозирда мутахассислар корпуснинг марказий қисми, қанотлар ва экипаж кабинаси каби асосий элементларни ишлаб чиқаришмоқда. Ушбу технология сўнгги ўн йилликлардаги энг ноодатий муҳандислик ечими сифатида баҳоланмоқда.

Техник имкониятлар ва сертификатлаштириш

Синов парвозлари учун мўлжалланган илк намуна Пратт & Whитней ПВ2040 турбовинтли двигателлари билан жиҳозланади. Қизиғи шундаки, ушбу двигателлар аввал Boeing 757 самолётларида муваффақиятли қўлланилган. Жет1 демонстраторининг илк парвози 2027-йилнинг охирига режалаштирилган. Лойиҳа аллақачон АҚШ Федерал авиация бошқармаси (ФАА) томонидан расмий кўриб чиқиш босқичига ўтказилган, бу эса лойиҳанинг тижорий истиқболлари юқори эканидан далолат беради.

ЖетЗеро З4 серияли модели 200 тадан 250 тагача йўловчини ташишга мўлжалланган бўлади. Ишлаб чиқувчиларнинг режаларига кўра, янги лайнер ўзининг самарадорлиги билан маънавий жиҳатдан эскириб бораётган Boeing 757 ва Boeing 767 моделларининг ўрнини эгаллаши керак. БWB схемаси ҳаво қаршилигини сезиларли даражада камайтиради, бу эса ёқилғи сарфини анъанавий самолётларга қараганда кескин тежаш имконини беради.

Катта сармоя ва авиакомпаниялар қизиқиши

Компания 2030-йилга қадар серияли ишлаб чиқаришни йўлга қўйишни мақсад қилган. Бунинг учун Шимолий Каролина штатида қиймати 4,7 миллиард долларга тенг бўлган улкан завод қурилиши режалаштирилмоқда. Лойиҳа нафақат назарий жиҳатдан, балки амалий жиҳатдан ҳам йирик бозор иштирокчилари томонидан қўллаб-қувватланмоқда. Хусусан, Дельта Air Линес, United Airlines ва Аласка Аирлинес каби гигантлар ушбу янгиликка катта қизиқиш билдиришган.

Ҳозирда 15 та авиакомпания вакилларидан иборат ишчи гуруҳ лойиҳани такомиллаштиришда иштирок этмоқда. Улар самолёт конструкциясини келажакдаги фойдаланувчиларнинг талабларига мослаштириш ва эксплуатация жараёнини соддалаштириш бўйича ўз тавсияларини бериб боришмоқда. Агар ЖетЗеро ўз режаларини муваффақиятли амалга оширса, Ўзбекистон каби узоқ масофали парвозларга эҳтиёжи бор мамлакатлар авиабозорида ҳам янги турдаги, тежамкор лайнерлар пайдо бўлиши мумкин.