NASA Falcon 9 ракетаси қулаган ой кратери суратини эълон қилди

АҚШнинг ук-космик агентлиги NASA ой юзасида ҳосил бўлган янги кратернинг илк аниқ суратларини тақдим этди. Ушбу из қолдиқ SpaceX компаниясига тегишли бўлган Falcon 9 ракетасининг юқори босқич қисми Ойга бориб урилиши натижасида юзага келган бўлиб, мазкур ҳодиса коинотни тадқиқ этиш тарихидаги муҳим илмий кузатувлардан бирига айланди. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

ixbt.com маълумотига кўра, мазкур тўқнашув жорий йилнинг 5-август санасида содир бўлган. Оғирлиги тўрт тоннани ташкил этувчи ракетанинг юқори босқичи Ой сиртига соатига тахминан 8700 километр тезликда келиб урилган. Аввалроқ Жанубий Кореянинг Данури ой зонди ушбу қулаш жараёнининг олдидан ва ундан кейин олинган суратларни юборган эди, бироқ сўнгги кадрлар космик тадқиқотлар кўламини янада кенгайтирди.

Ой ректификацияси ва янги суратлар

NASAнинг Лунний разведивателний орбиталний аппарати (ЛРО) ёрдамида олинган янги суратлар 11–12-август кунлари қайд этилган. Илмий таҳлиллар учун ҳар бир тасвир икки баробар катталаштирилиб, кенглиги тахминан 300 метр бўлган Ой сиртининг кичик участкаси мукаммал ўрганиб чиқилди.

Агентлик вакилларининг тушунтиришича, ЛРО космик аппарати керакли ҳудудни суратга олиши учун унинг объективига тушишини олти кун давомида кутишига тўғри келган. Турли бурчаклар ва ёритилганлик даражасида олинган тасвирлар олимларга кратернинг ўзига хос хусусиятларини аниқ баҳолаш имконини берди.

Кратернинг ўлчамлари ва тузилиши

Олинган маълумотларга кўра, ҳосил бўлган кратернинг кенглиги 18 метрни ташкил қилади. Тушаётган қуёш соясига қараб аниқланишича, унинг чуқурлиги эса 3 метрдан ошмайди. Бу эса объектнинг кутилганидан бироз яссироқ шаклда ҳосил бўлганини кўрсатади.

Мутахассислар суратлар устида ишлаётиб, кратер атрофида тарқалган турли хил нурли чизиқларни ҳам аниқлашди:

• Тўқроқ рангли чизиқлар — узоқ вақт давомида қуёш шамоли, космик нурлар ва микрометеоритлар зарбасига учраган сиртқи чанг ҳамда тош қатламлари.
• Ёруғ рангли чизиқлар — Ой сиртининг туб қатламларидан юқорига отилиб чиққан мутлақо янги ва тоза материал қолдиқлари.

Эслатиб ўтамиз, SpaceX компаниясининг Falcon 9 ракетаси жорий йилнинг январ ойида коинотга учирилган эди. У АҚШнинг Блуе Гҳост 1 қўниш модули ҳамда Япониянинг испасе компаниясига қарашли Ресилиенсе станциясини Ой парвози траекториясига муваффақиятли олиб чиққан эди.

Фойдали юк ажратиб олингандан сўнг, ракетанинг юқори босқичида Ерга қайтиш учун етарли ёқилғи қолмаган. Оқибатда у ўзича ҳаракатланиб, Ой томон йўналиш олган ва якунда август ойида унинг сиртига келиб урилиб, мана шундай улкан изни қолдирган.