Сунъий интеллект ва атом энергияси: NVIDIA ҳамкорлигида янги микрореактор синовдан ўтди

АҚШнинг Юта штатида технология олами учун муҳим воқеа юз берди: Валар Атомикс компанияси ўзининг Вард-250 русумли микрореактори ёрдамида NVIDIA ДГХ Spark сунъий интеллект компьютерини электр энергияси билан таъминлади. Ушбу намойиш энергетика ва юқори технологиялар чорраҳасидаги янги даврни бошлаб бериши кутилмоқда. Мазкур жараён шунчаки тажриба эмас, балки келажакдаги "AI-фабрикалари" учун мустақил энергия манбасини яратиш йўлидаги илк жиддий қадамдир. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Reuters агентлиги хабарига кўра, Валар Атомикс ва NVIDIA ўртасидаги ҳамкорлик бевосита атом генерацияси ҳисобига ишлайдиган ихчам ҳисоблаш марказларини қуришга йўналтирилган. Намойишнинг асосий техник ютуғи шундаки, реактор нафақат бошқариладиган занжирли реакцияга кирди, балки реал электр юкламасига уланди. Аввалроқ, 18-июн куни АҚШ Энергетика вазирлиги (ДОE) ушбу объектдаги ядро реакцияси ўз-ўзини таъминлаш даражасига етганини тасдиқлаган эди.

Техник имкониятлар ва энергия сарфи

Вард-250 реактори юқори ҳароратли газ билан совутиладиган (ҲТГР) тизимлар сирасига киради. У ТРИСО ёқилғиси, графит секинлаштиргичи ва гелийдан иссиқлик ташувчи сифатида фойдаланади. Синов давомида реактор ўз қувватининг тахминан 37 фоизида ишлаб, 100 кВ иссиқлик энергиясини ҳосил қилди. Бу иссиқлик махсус конвертор орқали электрга айлантирилиб, NVIDIA ДГХ Spark қурилмасини қувватлантиришга йўналтирилди.

Шуни таъкидлаш жоизки, NVIDIA ДГХ Spark модели GB10 Grace Blackwell чипига асосланган бўлиб, тахминан 240 В энергия истеъмол қилади. Бу саноат миқёсидаги маълумотлар марказларига (Дата Сентер) нисбатан анча кичик кўрсаткичдир. Масалан, 30 МВ қувватга эга йирик марказни ишлатиш учун юз мингдан ортиқ шундай қурилма талаб этилади. Шунга қарамай, лаборатория шароитидан реал юкламага ўтилиши муҳандислик нуқтаи назаридан катта ютуқ ҳисобланади.

Совутиш тизими ва экологик самарадорлик

NVIDIA ҳозирда маълумотлар марказлари учун суюқлик ёрдамида совутиш тизимларини фаол ривожлантирмоқда. Ушбу тизимлар 45 °К гача бўлган кириш ҳароратида ишлашга мўлжалланган бўлиб, бу қуруқ совутиш минораларидан фойдаланган ҳолда сув сарфини деярли нолга тушириш имконини беради. Бу айниқса сув ресурслари чекланган ҳудудлар учун жуда муҳим технологик ечимдир.

Валар Атомикс келажакда Юта штатида 30 МВ қувватли йирик лойиҳани амалга оширишни режалаштирмоқда. Бироқ, Томъс Ҳардваре нашри таъкидлашича, лойиҳанинг тижорий лицензияланиши ва саноат миқёсида кенгайиши бўйича ҳали кўплаб саволлар очиқ қолмоқда. АҚШ Ядровий тартибга солиш комиссияси (НРК) томонидан тўлиқ рухсатнома олиниши бу каби лойиҳаларнинг оммалашиши учун асосий шарт ҳисобланади.

Хулоса ўрнида айтиш мумкинки, ядровий стартаплар кичик реакторларни сунъий интеллект марказлари учун тўғридан-тўғри энергия манбаи сифатида таклиф қилмоқда. NVIDIA каби гигантлар эса атом генерациясини барқарор ва мустақил энергия манбаи сифатида кўрмоқда. Ҳозирча бу технология лаборатория босқичида бўлса-да, яқин келажакда сунъий интеллект инфратузилмасининг ажралмас қисмига айланиши эҳтимоли юқори.