Bill Gatesнинг қизи асос солган Пҳиа стартапи фирибгарликда айбланмоқда

Миллиардер Bill Gatesнинг қизи Пҳоэбе Гатес ва унинг ҳамкори Сопҳиа Kiaнни томонидан асос солинган Пҳиа шоппинг-стартапи жиддий можаролар марказида қолди. Bloomberg ўтказган суриштирув натижаларига кўра, платформа “коокие стуффинг” деб номланувчи ноҳалол усулдан фойдаланганликда айбланмоқда. Бу усул стартапга ўзи амалга оширмаган савдолардан ноқонуний равишда комиссия пулларини олиш имконини берган бўлиши мумкин. Бу ҳақда Techcrunch.com хабар беради.

Пҳиа лойиҳаси 2025-йилда ташкил этилган бўлиб, қисқа вақт ичида 40 миллион доллардан ортиқ инвестиция жалб қилишга улгурган эди. Инвесторлар орасида Ким Кардашиан ва Ҳаилей Биебер каби дунёга машҳур юлдузлар борлиги лойиҳага бўлган қизиқишни янада оширган. Бироқ сўнгги айбловлар стартапнинг обрўсига жиддий путур етказиши ва унинг келажагини сўроқ остида қолдириши кутилмоқда.

Bloomberg маълумотига кўра, Пҳиа браузер кенгайтмаси кўринишида ишлайди ва фойдаланувчиларга турли интернет-дўконлардаги энг арзон нархларни ҳамда чегирма кодларини топишда ёрдам беради. Тизим аффилиате маркетинг (ҳамкорлик дастури) асосида ишлайди, яни фойдаланувчи илова орқали харид амалга оширса, дўкон стартапга маълум миқдорда комиссия тўлайди.

Ноҳалол рақобат ва “коокие стуффинг” механизми

Суриштирув давомида аниқланишича, фойдаланувчи бирор онлайн-дўкон сайтига ўзи ёки бошқа бир платформа орқали кирган тақдирда ҳам, Пҳиа фонда (баккгроунд) яширинча янги саҳифа очган. Тўловни амалга ошириш жараёнида дастур бошқа ҳамкорларнинг реферрал кодларини ўчириб ташлаб, уларнинг ўрнига ўз кодини киритган. Натижада, харид учун мукофот пули ҳақиқий йўналтирувчига эмас, балки Пҳиа ҳисобига тушган.

Ушбу ҳолат фош этилгач, энг йирик ҳамкорлик платформаларидан бири бўлган Impact.com Пҳиа билан ишлашни тўхтатди ва уни тизимдан четлатди. Таъкидлаш жоизки, бундай амалиёт аввал ҳам йирик компаниялар ўртасида низоларга сабаб бўлган. Масалан, PayPal эгалигидаги Ҳоней сервиси ҳам худди шундай айблов билан ҳозирда судлашмоқда.

Пҳиа вакиллари Bloomberg нашрига берган изоҳида муаммо аниқланганини ва уни бартараф этиш учун барча зарур чоралар кўрилганини маълум қилди. Нашр томонидан ўтказилган такрорий текширув хатолик тузатилганини тасдиқлаган бўлса-да, стартапнинг ҳамкорлари ва йирик ритейллар ушбу “тузатиш” билан қониқадими ёки йўқми, ҳозирча номаълум.

Ўзбекистонда ҳам онлайн харидлар ва кешбэк хизматлари оммалашиб бораётган бир пайтда, бундай технологик фирибгарликлар халқаро бозорда рақамли этика масаласини кун тартибига чиқармоқда. Ҳозирча Пҳиа раҳбарияти ва Пҳоэбе Гатес ушбу вазият юзасидан қўшимча расмий баёнот беришдан тийилиб турибди.