Квантли дисплейлар инқилоби: Олимлар ҚД-ЛЕД экранлар умрини минг баробар узайтиришди

Замонавий технологиялар оламида дисплейлар сифати ва чидамлилиги доимий равишда такомиллашиб бормоқда. Массачусетс технология институти (МИТ) ва Жанубий Корея тадқиқотчилари квант нуқтали ёруғлик диодлари (ҚД-ЛЕД) соҳасида улкан ютуққа эришганликларини эълон қилишди. Янги тадқиқот ушбу технологиянинг энг заиф нуқтаси ҳисобланган қисқа хизмат муддати муаммосини ҳал этишга қаратилган. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

ҚД-ЛЕД технологияси ўзининг ёрқинлиги, ранглар қамрови ва тозалиги билан ажралиб турса-да, айниқса кўк рангли диодларнинг тезда ишдан чиқиши (вйгорание) унинг оммавий ишлаб чиқарилишига тўсқинлик қилиб келаётган эди. Электр токи таъсирида ушбу компонентлар бошқа рангларга қараганда анча тез ўз самарадорлигини йўқотади. Бу эса телевизор ва мониторларнинг умумий хизмат муддатини сезиларли даражада қисқартиради.

Деградация сабаблари ва янгича ёндашув

Муаммонинг туб моҳиятини тушуниш учун олимлар диоднинг ишлаш жараёнини реал вақт режимида кузатиш имконини берувчи махсус услубни ишлаб чиқдилар. ixbt.com маълумотига кўра, тадқиқот давомида қурилманинг турли қатламларида бир вақтнинг ўзида содир бўладиган бузилиш жараёнлари аниқланган. Маълум бўлишича, деградация фақат бир нуқтада эмас, балки бир нечта қатламларда параллел равишда кечар экан.

Тадқиқотчилар қурилма ичида қуйидаги салбий ўзгаришларни қайд этишди:

• Квант нуқталарининг ўзи электр токи таъсирида структуравий ўзгаришга учрайди;
• Диоднинг ёрдамчи қатламлари ва уларнинг туташган жойлари аста-секин емирилади;
• Иш жараёнида водород ва кислород ажралиб чиқиши кузатилган, бироқ бу ҳодисанинг аниқ сабаблари ҳозирча очиқланмаган.

Ушбу муаммоларни бартараф этиш учун олимлар кутилмаган, аммо самарали ечим таклиф қилишди. Квант нуқталарини акрил полимеридан тайёрланган ўта юпқа ва шаффоф қобиқ билан ҳимоя қилиш ғояси илгари сурилди. Ушбу ҳимоя қатлами қурилма ичидаги ҳалокатли жараёнларни сезиларли даражада секинлаштиришга хизмат қилади.

Минг баробар ортган чидамлилик

Ўтказилган тажрибалар ҳайратланарли натижа берди: полимер қобиқ билан қопланган кўк рангли квант диодларининг хизмат муддати оддий намуналарга қараганда минглаб баробар узоқроқ экани исботланди. Бу шуни англатадики, келажакда ҚД-ЛЕД экранли қурилмалар ўн йиллаб хизмат қилиши ва бунда ранглар ёрқинлиги заррача ҳам камаймаслиги мумкин.

Полимер қобиқ ўзига хос ҳимоя тўсиғи вазифасини ўтаб, электр токи ўтиши жараёнида квант нуқталари ва қўшни материалларнинг шикастланишини олдини олади. Мутахассисларнинг фикрича, ушбу услубни нафақат кўк, балки квант нуқталарига асосланган барча турдаги ёруғлик диодларига нисбатан қўллаш мумкин.

Ушбу кашфиёт яқин келажакда янада юпқароқ, ёрқинроқ ва энг муҳими, узоқ муддат хизмат қилувчи дисплейларнинг пайдо бўлишига йўл очади. Бу технология оммавий ишлаб чиқаришга жорий этилса, Samsung ва ЛГ каби гигант компаниялар ўз маҳсулотларининг сифатини янги босқичга олиб чиқиш имкониятига эга бўладилар.