Гиламда олтин: НКМК ишчиси қандай фош бўлган эди?

Навоийда НКМК заводидан таркибида қимматбаҳо металл бўлган маъданли қумни олиб чиқишга уринган ишчига нисбатан суд ҳукми ўқилди. Суд ҳужжатига кўра, у олтин таркибли бўтанани гилам бўлакларига шимдириб, завод ҳудудидан олиб чиқмоқчи бўлган.

Ҳодиса 2-сонли ГМЗда содир бўлган

Суд ҳукмига кўра, 36 ёшли Ҳ.О. НКМК Марказий кон бошқармасига қарашли 2-сонли гидрометаллургия заводи майдалаш цехида тегирмон машинисти вазифасида ишлаган.

Ҳодиса 20 март куни содир бўлган. Маълум қилинишича, ишчи таркибида қимматбаҳо металл бўлган бўтанани 2 та гилам бўлагига тўйинтириш орқали олиб чиқиб кетишга уринган.

Бироқ завод тартибот бўлими ходимлари унинг ҳаракатларидан шубҳаланган ва пакет текширилганда ҳолат фош бўлган.

Гилам бўлакларидан нима топилди?

Текширув давомида гилам бўлакларидан 4 килограммдан ортиқ маъданли қум аниқланган.

Ушбу қум таркибида 18,44 грамм олтин ва 4 грамм кумуш бўлгани маълум қилинди. Олтин қиймати 35 миллион сўм, кумуш қиймати эса 120 минг сўм деб баҳоланган.

Бу рақамлар ҳодиса миқёсан катта кўринмаслиги мумкинлигини, аммо гап қимматбаҳо металл ва саноат хавфсизлиги ҳақида кетаётганини кўрсатади.

Судда айбига иқрор бўлган

Ҳ.О. судда айбига иқрор бўлган. У кўрсатмасида 20 март куни смена асосида ишга келгани, белгиланган тегирмонлар олдига боргани ва 29-сонли тегирмоннинг пастки қуйилиш қувурлари қопқоқларини очганини айтган.

Унинг сўзларига кўра, у ерга 2 дона гилам бўлагини қўйган. Смена якунида эса гилам бўлакларини олиб, целлофан пакетга солган.

“Уларни олиб кетаётган вақтимда қаршимдан завод тартибот бўлими ходимлари чиқиб қолди. Уларни кўришим билан қўлимдаги пакетни ён томонга ташладим”, — деган у суддаги кўрсатмасида.

Шундан сўнг ходимлар пакетни очиб кўрган ва ички ишлар органларига хабар берилган.

“Оиламда ягона боқувчиман”

Судда Ҳ.О. оилавий ва моддий шароити оғирлигини, оилада ягона боқувчи эканини билдириб, енгиллик сўраган.

Бу ҳолат суд томонидан жазо тайинлашда инобатга олинган бўлиши мумкин. Чунки суд якунида унга озодликдан маҳрум қилиш эмас, жарима жазоси тайинланган.

Суд қандай қарор чиқарди?

Жиноят ишлари бўйича Томди туман суди Ҳ.О.ни Жиноят кодексининг 25,169-моддаси 1-қисмида назарда тутилган жиноятни содир этишда айбли деб топган.

Яъни иш ўғирликка суиқасд сифатида баҳоланган.

Суд ҳукми билан унга БҲМнинг 10 баравари — 4 миллион 120 минг сўм миқдорида жарима жазоси тайинланган.

Нега бу ҳолат катта эътибор тортди?

НКМК Ўзбекистондаги энг йирик саноат корхоналаридан бири ҳисобланади. Компания расмий маълумотларига кўра, у олтин ишлаб чиқариш бўйича жаҳондаги етакчи компаниялар тўртлигига киради ва қазиб олишдан қайта ишлашгача бўлган тўлиқ саноат занжирига эга.

Шунинг учун бундай корхоналарда ҳар бир грамм қимматбаҳо металл қатъий ҳисобда бўлади. Ишлаб чиқариш жараёнидаги майда кўринган қоидабузарлик ҳам иқтисодий хавфсизлик, ички назорат ва ишонч масаласига бориб тақалади.

Оддий тилда айтганда, бу ерда “озгина олиб чиқмоқчи бўлган” деган қараш ишламайди. Қимматбаҳо металл билан боғлиқ ҳар қандай ҳаракат қонун олдида жиддий баҳоланади.

Ички назорат иш бердими?

Ҳодисанинг фош бўлиши заводдаги тартибот ва назорат тизими ишлаганини кўрсатади. Судда келтирилган кўрсатмага кўра, ишчи ходимларни кўрган заҳоти пакетни ташлаб юборган, бу эса шубҳани янада кучайтирган.

Катта саноат объектларида хавфсизлик фақат ташқи қўриқлашдан иборат эмас. У ходимлар ҳаракати, ишлаб чиқариш чиқиндилари, маъдан, хомашё ва тайёр маҳсулот айланмасини назорат қилиш билан ҳам боғлиқ.

Бир пакет ортидаги катта сабоқ

Бу воқеа нафақат бир ишчининг жавобгарликка тортилиши, балки саноат корхоналарида ички интизом ва ишонч қанчалик муҳимлигини ҳам кўрсатади.

Судда айбланувчи моддий аҳволи оғирлигини айтган. Аммо моддий қийинчилик қонунбузарликни оқламайди. Айниқса, гап давлат ва мамлакат иқтисодиёти учун стратегик аҳамиятга эга қимматбаҳо ресурслар ҳақида кетганда.

Энди асосий савол шу: йирик саноат корхоналарида бундай ҳолатларнинг олдини олиш учун назоратни кучайтириш керакми ёки ходимлар билан ижтимоий ишлаш тизимини ҳам кучайтириш зарурми?