Сунъий интеллект пойгаси: Яле тадқиқоти инвесторлар қанча ортиқча пул тўлаётганини аниқлади

Яле университети олимлари сунъий интеллект (СИ) технологияларининг реал иқтисодиётга таъсирини ўрганувчи энг йирик тадқиқотлардан бирини якунлади. 380 триллион токенни таҳлил қилиш асосида тайёрланган ҳисоботга кўра, фонд бозори аллақачон ушбу технологиянинг кенг тарқалишини ўз нархларига киритиб бўлган. Тадқиқотчилар инвесторлар СИ туфайли энг кўп фойда кўриши кутилаётган компаниялар акциялари учун сезиларли даражада кўпроқ маблағ сарфлаётганини аниқлашди. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

НБEР (АҚШ Миллий иқтисодий тадқиқотлар бюроси) томонидан эълон қилинган мақолада айтилишича, СИ технологияларини жорий этишдан максимал манфаатдор деб ҳисобланган компаниялар акциялари ҳафтасига ўртача 0,64 фоиз кўпроқ даромад келтирмоқда. Олимлар ушбу ҳодисани "AI Премиум" деб аташди. Бу кўрсаткич инвесторларнинг келажакдаги самарадорликка бўлган ишончи нақадар юқори эканлигидан далолат беради.

Инвесторлар кутуви ва бозор динамикаси

Таҳлил учун ОпенРоутер платформасининг анонимлаштирилган маълумотларидан фойдаланилди. Ушбу платформа ГПТ, Claude ва DeepSeek каби 400 дан ортиқ моделларга сўровларни йўналтиради. Тадқиқот 2024-йил январидан 2026-йил апрелигача бўлган даврни қамраб олиб, дунё бўйлаб ойлик СИ истеъмолининг тахминан 2 фоизини акс эттиради. Мутахассислар "AI Фактор" кўрсаткичини ишлаб чиқиб, уни акциялар динамикаси ва бандлик маълумотлари билан солиштиришди.

Эътиборли жиҳати шундаки, ижобий эффект нафақат технологик гигантларда, балки истеъмол товарлари ишлаб чиқарувчи ва йирик ишлаб чиқариш активларига эга компанияларда ҳам кузатилмоқда. Инвесторлар ушбу соҳалар СИ ёрдамида ўз унумдорлигини кескин оширишига ишонмоқда. Шу билан бирга, "AI Премиум" эффекти АҚШ ва Европа бозорларида яққол кўзга ташлангани ҳолда, Хитой ва ривожланаётган бозорларда анча суст экани маълум бўлди.

Агентли тизимларнинг юксалиши ва меҳнат бозори

Тадқиқот давомида СИ тизимларининг табиати ҳам ўзгаргани аниқланди. Агар 2024-йилда агентли СИ тизимлари (фақат жавоб бериш билан чекланмай, мустақил вазифаларни бажарувчи моделлар) умумий ҳажмнинг кичик қисмини ташкил этган бўлса, 2026-йилга келиб улар барча қайта ишланган токенларнинг ярмидан кўпини эгаллаган. Бу технологиянинг оддий чат-ботлардан мураккаб автоном ёрдамчиларга айланаётганини кўрсатади.

Меҳнат бозори бўйича ўтказилган таҳлиллар қуйидаги йўналишларда СИ катта фойда келтиришини кўрсатмоқда:

• Коммуникация ва одамлар билан мулоқот қилиш;
• Таълим ва ўқитиш жараёнлари;
• Инсонларни ишонтириш ва координация қилиш;
• Мураккаб бошқарув қарорларини қабул қилиш.

Шу билан бирга, ixbt.com маълумотларига кўра, мунтазам таҳлилий вазифалар билан боғлиқ касблар СИ таъсирига энг кўп дучор бўлиши кутилмоқда. Шуни таъкидлаш керакки, Яле тадқиқоти ҳақиқий унумдорлик ўзгаришини эмас, балки айнан инвесторларнинг акциялар нархида акс этган кутувларини таҳлил қилган. Бу эса бозорда маълум маънода "шиширилган" умидлар мавжуд бўлиши мумкинлигидан ҳам огоҳлантиради.