Қуёш бағрида кутилганидан анча кўп кумуш борлиги аниқланди

Европалик ва ҳиндистонлик астрофизиклар гуруҳи Қуёшнинг ички тузилишини ўрганиш давомида кутилмаган кашфиётга қўл уришди. Ўтказилган янги тадқиқотлар натижасида маълум бўлишича, бизнинг юлдузимиз таркибидаги кумуш миқдори аввалги ҳисоб-китоблардан қарийб 55 фоизга кўпроқ эканлиги ойдинлашди. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Ушбу илмий хулоса Қуёшнинг ички тузилишини акс эттирувчи янги уч ўлчамли (3D) модел ёрдамида шакллантирилди. ixbt.com нашрининг хабар беришича, мазкур янгилик астрономия оламидаги кўп йиллик жумбоқлардан бирига нуқта қўйиши кутилмоқда. Гап шундаки, олимлар узоқ вақт давомида Қуёш ва қадимий метеоритлар таркибидаги фарқларни тушунтириб бера олмай келишаётган эди.

Илмий зиддиятнинг ечими

Бундан тахминан 4,6 миллиард йил аввал Қуёш ва қуёш тизимидаги сайёралар, жумладан, энг қадимги метеоритлар ҳам ягона газ ва чанг булутидан ҳосил бўлган. Назарий жиҳатдан уларнинг кимёвий таркиби бир хил бўлиши керак эди. Бироқ, аввалги ўлчовлар Қуёшдаги кумуш концентрацияси ибтидоий метеоритлар — хондритлардагига қараганда анча паст эканлигини кўрсатиб келган.

Янги ишлаб чиқилган модел Қуёш қатламлари орасидаги моддаларнинг ҳаракати ва атомларнинг нурланиш билан ўзаро таъсири каби мураккаб жараёнларни ҳисобга олади. Бу эса тадқиқотчиларга қуёш нури спектрини янада аниқроқ таҳлил қилиш имконини берди. Натижада, Қуёш бағридаги кумуш миқдори аслида метеоритлардаги кўрсаткичлар билан деярли бир хил эканлиги исботланди.

Коинот сирларини ўрганишда янги босқич

Олимларнинг таъкидлашича, ушбу кашфиёт нафақат бизнинг юлдузимиз, балки бутун коинотдаги оғир элементларнинг шаклланиш жараёнини тушунишда муҳим аҳамиятга эга. Кумуш каби металлар коинотда қандай тўпланиши ва юлдузлар эволюциясига қандай таъсир кўрсатиши энди янгича ёндашувлар асосида ўрганилади.

Тадқиқотчилар ушбу методологияни келажакда бошқа юлдузларни ўрганишда ҳам қўллашни режалаштирмоқдалар. Бу эса коинотдаги кимёвий элементларнинг келиб чиқиши ва уларнинг галактикалар бўйлаб тарқалиши ҳақидаги тасаввурларимизни тубдан ўзгартириши мумкин. Ўзбекистонлик ҳаваскор астрономлар ва илм-фан ихлосмандлари учун ҳам ушбу маълумотлар коинотнинг шаклланиш тарихи ҳақидаги билимларни бойитишга хизмат қилади.