Сунъий интеллект ортидан келаётган бойликлар: Дунёда маблағларни қайта тақсимлаш вақти келдими?

Сунъий интеллект (AI) технологияларининг жадал ривожланиши глобал иқтисодиётда мисли кўрилмаган бойлик тўпланишига сабаб бўлмоқда. Бироқ, сўнгги ўн йилликнинг энг муваффақиятли венчур инвесторларидан бири, Индех Вентурес асосчиси Неил Римернинг фикрича, ушбу улкан маблағлар яқин келажакда жамият ўртасида қайта тақсимланиши муқаррар. Унинг таъкидлашича, ушбу жараён ё ихтиёрий хайрия кўринишида, ёки мажбурий қонунчилик чоралари орқали амалга ошади. Бу ҳақда Techcrunch.com хабар беради.

Римернинг бундай баёноти венчур капитали олами учун кутилмаган ҳолат ҳисобланади. Индех Вентурес сўнгги ўттиз йил ичида Фигма ва Виз каби йирик лойиҳаларга сармоя киритиб, миллиардлаб доллар фойда кўрган. Шунга қарамай, тажрибали инвестор технология соҳасидаги етакчилар бойликни жамиятга қайтаришда ташаббус кўрсатишлари кераклигини уқтирмоқда. Акс ҳолда, давлатлар томонидан киритиладиган солиқ юклари ва қонуний чекловлар бу жараённи анча оғриқли қилиши мумкин.

Хайрия маданиятининг инқирози

Ҳозирги вақтда дунёнинг энг бой инсонлари ўртасида хайрия қилиш анъанаси пасайиб бораётгани кузатилмоқда. Масалан, 2010-йилда Bill Gates ва Варрен Буффетт томонидан асос солинган "Те Гивинг Плedge" ташаббуси (миллиардерларни ўз бойлигининг ярмини хайрия қилишга чорловчи вада) ўз жозибасини йўқотмоқда. Агар дастлабки йилларда юзлаб оилалар ушбу вадага қўшилган бўлса, 2024-йилга келиб бор-йўғи тўртта янги иштирокчи рўйхатдан ўтган.

Бу борада дунёнинг энг бой одами Elon Musk ўзига хос қарашга эга. Унинг фикрича, унинг компаниялари (Tesla, SpaceX) томонидан амалга оширилаётган ишлар ва инновацияларнинг ўзи энг катта хайриядир. Бундай ёндашув технология оламида янги трендга айланмоқда: бойлар пулни шунчаки тарқатишдан кўра, уни янги стартапларга сармоя сифатида киритишни афзал кўришмоқда.

Мажбурий тақсимот ва солиқлар хавфи

Ихтиёрий хайрия камайган бир шароитда, ҳукуматлар бойликни мажбурий қайта тақсимлаш чораларини кўра бошлади. Масалан, Калифорния штатида миллиардерлар учун бир марталик 5 фоизлик бойлик солиғини жорий этиш масаласи овозга қўйилмоқда. Бу эса кўплаб технология гигантларини ўз қароргоҳларини ўзгартиришга мажбур қилмоқда. Google асосчилари Сергей Брин ва Ларрй Паге аллақачон Флорида штатига кўчиб ўтишган.

OpenAI компаниясининг 2027-йилда биржага чиқиш (IPO) режалари ҳам қисман ушбу солиқ ўзгаришлари билан боғлиқ бўлиши мумкинлиги айтилмоқда. Агар янги солиқ қонуни кучга кирса, у жисмоний шахсларнинг бутун дунё бўйлаб активларини ҳисобга олади. Шу сабабли, Anthropic каби AI компаниялари ходимлари орасида ҳам ўз бойлигини хайрия қилишдан кўра, уни янги бизнесларга йўналтириш кайфияти устунлик қилмоқда.

Хулоса ўрнида айтиш мумкинки, сунъий интеллект даври нафақат технологик, балки ижтимоий-иқтисодий синовларни ҳам олиб келмоқда. Неил Ример каби экспертлар огоҳлантирганидек, агар бойликнинг адолатли тақсимоти ихтиёрий равишда амалга ошмаса, давлатлар аралашуви натижасида йирик капитал эгалари учун ноқулай шароитлар юзага келиши мумкин. Бу эса глобал технология бозоридаги инвестиция муҳитига жиддий таъсир кўрсатиши тайин.