Буюк Британия шов-шувли рақамли идентификация карталари режасидан воз кечди

Буюк Британиянинг янги ҳукумати мамлакат миқёсида жорий этилиши кутилаётган ва жамоатчилик орасида кескин норозиликларга сабаб бўлган рақамли идентификация карталари (Дигитал ИД) лойиҳасини расман бекор қилди. Янги тайинланган Бош вазир Энди Бурнҳам ўзидан олдинги ҳукумат томонидан илгари сурилган ушбу баҳсли ташаббусдан воз кечилишини тасдиқлади. Бу қарор нафақат инсон ҳуқуқлари ҳимоячиларининг ғалабаси, балки мамлакат иқтисодиётидаги жиддий ўзгаришлар белгиси сифатида кўрилмоқда. Бу ҳақда Techcrunch.com хабар беради.

Ҳукуматнинг маълум қилишича, рақамли ИД карталар дастуридан тежалган маблағлар аҳолининг яшаш харажатлари ортиб бораётган бир пайтда электр энергияси учун тўловларни камайтиришга йўналтирилади. Молия вазири Джон Ҳеалй ушбу ўзгаришлар қиш мавсумида британиялик хонадонларга бироз бўлса-да енгиллик беришини ва молиявий барқарорликни таъминлашини таъкидлади. Шу тариқа, технологик лойиҳа ўрнини ижтимоий қўллаб-қувватлаш эгаллади.

Норозиликлар ва хавфсизлик масалалари

Рақамли идентификация тизимини жорий этиш режаси собиқ Бош вазир Кеир Стармер томонидан таклиф этилган эди. Унинг фикрича, давлат томонидан бериладиган рақамли ИД карталар ноқонуний меҳнат миграциясига қарши курашиш ва давлат хизматларидан фойдаланишни модернизация қилишда муҳим восита бўлиши керак эди. Бироқ, бу режа Британия жамиятида катта қаршиликка учради. 3 миллионга яқин фуқаро ушбу тизимга қарши петицияга имзо чекди, бу мамлакат парламент тарихидаги иккинчи энг йирик кўрсаткичдир.

Танқидчиларнинг асосий хавотири шахсий маълумотларнинг махфийлиги ва давлат томонидан ўрнатиладиган назорат билан боғлиқ эди. Кўпчилик рақамли ИД тизими фуқароларни доимий кузатиш имконини беради деб ҳисоблади. Британия халқи учун бу каби ташаббуслар янгилик эмас — 2000-йилларда Тонй Блаир ҳукумати ҳам шунга ўхшаш лойиҳани бошлаган, аммо 2011-йилда янги коалицион ҳукумат ҳокимиятга келиши билан у тўхтатилган эди.

Иқтисодий самарадорлик сўроқ остида

Дастлабки ҳисоб-китобларга кўра, миллий ИД карталар тизимини яратиш уч йил ичида ҳукуматга 1,8 миллиард фунт стерлингга (тахминан 2,4 миллиард доллар) тушиши керак эди. Бироқ, бу рақамлар кўплаб баҳсларга сабаб бўлди. Маълумотларга кўра, ушбу схемани молиялаштириш учун зарур бўлган маблағлар аслида ҳеч қачон тўлиқ ажратилмаган. Кеир Стармер июн ойи охирида истеъфога чиқишини эълон қилганидан сўнг, унинг ўрнини эгаллаган Энди Бурнҳам иқтисодий устуворликларни ўзгартиришга қарор қилди.

Бугунги кунда рақамли технологиялар ва сунъий интеллект ривожланаётган даврда шахсни тасдиқловчи рақамли ҳужжатлар масаласи кўплаб давлатлар кун тартибида турибди. Британия тажрибаси шуни кўрсатмоқдаки, ҳатто энг замонавий технологик ечимлар ҳам, агар улар жамият ишончини қозонмаса ва шахсий дахлсизликка хавф туғдирса, муваффақиятсизликка учраши мумкин. Ҳозирча Буюк Британия анъанавий ҳужжат айланиши ва ижтимоий ҳимояни кучайтириш йўлидан боришни маъқул кўрмоқда.