Дунё йўлларида ўлим хавфи: Камбағал давлатларда кўрсаткич 6 баравар юқори
Дунё миқёсида йўл-транспорт ҳодисалари оқибатида жароҳатланиш ва ўлим ҳолатлари камайиб бораётган бўлса-да, бу ижобий ўзгаришлар барча мамлакатларда бир хил кечмаяпти. Ланцет Публик Ҳеалт нашрида эълон қилинган янги тадқиқот натижаларига кўра, кам даромадли мамлакатларда йўллардаги ўлим хавфи бой давлатларга қараганда олти баравар юқори экани аниқланди. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.
Статистик маълумотларга кўра, 1990-йилдан 2023-йилгача бўлган даврда йўл-транспорт ҳодисалари билан боғлиқ жароҳатлар 38,3 фоизга, ўлим ҳолатлари эса 32,3 фоизга камайган. Бироқ сўнгги ўн йилликда АҚШ ва Гана каби бир қатор мамлакатларда вазият аксинча ёмонлашган. 2023-йилнинг ўзида дунё бўйлаб 50,9 миллионта жароҳатланиш ҳолати қайд этилган бўлиб, уларнинг 1,34 миллиони фожиали якунланган.
Даромад даражаси ва хавфсизлик ўртасидаги боғлиқлик
Тадқиқотчиларнинг таъкидлашича, энг катта тафовут мамлакатларнинг иқтисодий ҳолати билан боғлиқ. Гарчи юқори даромадли давлатларда авариялар сони кўп бўлса-да, барча ўлим ҳолатларининг деярли 90 фоизи камбағал мамлакатлар ҳиссасига тўғри келмоқда. Бундай ҳудудларда ҳар 100 минг кишига 43,8 та ўлим ҳолати тўғри келади, ривожланган давлатларда эса бу кўрсаткич бор-йўғи 7,5 тани ташкил этади.Ўзбекистон каби ривожланаётган давлатлар учун ҳам ушбу муаммо долзарб бўлиб қолмоқда. Автомобиллар сонининг кескин ортиши ва урбанизация суръатлари йўл инфратузилмаси ҳамда хавфсизлик чораларидан ўзиб кетаётгани асосий хавф омилларидан биридир. Ланцет ҳисоботига кўра, камбағал давлатларда хавфсизлик камарларидан фойдаланиш устидан назоратнинг сустлиги ва тез тиббий ёрдам тизимидаги камчиликлар ўлим даражаси юқорилигига сабаб бўлмоқда.
Йўл-транспорт ҳодисалари, айниқса, ёш авлод учун жиддий хавф туғдирмоқда. 10 ёшдан 39 ёшгача бўлган эркаклар орасида авариялар асосий ўлим сабаби бўлиб қолмоқда. Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти (ЖССТ) маълумотларига кўра, йўллардаги фожиалар 5 ёшдан 29 ёшгача бўлган болалар ва ёшлар ҳаётига нуқта қўювчи биринчи рақамли омилдир.
Замонавий хавф омиллари: Смартфонлар ва йирик автомобиллар
Экспертлар йўллардаги хавфсизликка салбий таъсир кўрсатаётган янги тенденцияларни ҳам санаб ўтишди. Қуйидаги омиллар бугунги кунда асосий муаммолар сифатида кўрилмоқда:- Ҳайдовчиларнинг автомобил бошқариш вақтида мобил телефонларга чалғиши;
- Капоти баланд бўлган йирик автомобилларнинг (СУВ ва пкаплар) кўпайиши, бу пиёдалар учун оғирроқ жароҳатлар хавфини туғдиради;
- Йўл инфратузилмасининг пиёдалар ва велосипедчилар эҳтиёжларига мослаштирилмагани;
- Автомобилларнинг хавфсизлик стандартларига жавоб бермаслиги.
Ушбу мақсадга эришиш учун нафақат техник чоралар, балки ҳайдовчилар маданиятини юксалтириш ва қонун устуворлигини таъминлаш ҳал қилувчи аҳамиятга эга экани таъкидланмоқда.
Изоҳлар 0
…