Falcon 9 ракетасининг иккинчи босқичи Ой юзасига келиб урилди

Фазода бир ярим йилдан ортиқ вақт давомида назоратсиз ҳаракатланиб келган SpaceX компаниясига тегишли Falcon 9 ракетасининг иккинчи босқичи Ой юзасига келиб урилди. ixbt.com маълумотига кўра, мазкур тўқнашув 5-август куни Тошкент вақти билан тушга яқин содир бўлган бўлиб, у коинот чиқиндиларининг осмон жисмларига таъсири бўйича навбатдаги муҳим воқеа сифатида қайд этилди. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Маълум қилинишича, ушбу ракета босқичи фазога дастлаб 2025-йилнинг 15-январида учирилган эди. Ўша пайтда у Ойга Америка Қўшма Штатларининг Блуе Гҳост Миссион 1 ҳамда Япониянинг Ҳакуто-Р Ресилиенсе аппаратларини етказиб бериш миссиясини муваффақиятли бажарганди. Бироқ фойдали юкни мўлжалдаги орбитага чиқаргандан сўнг, ракетада Ерга қайтиш ёки орбитадан назорат остида чиқиб кетиш учун етарли ёқилғи қолмаган.

Фазодаги назоратсиз саёҳат ва унинг якуни

Ёқилғи тўлиқ тугагач, ракетанинг юқори қисми очиқ коинотда қолиб, вақт ўтиши билан Ой орбитасини кесиб ўтувчи траекторияга чиққан. SpaceX вакили Жулианна Шайманнинг тушунтиришича, объектурнинг кейинги ҳаракати қуёш фаоллиги ва фазовий тортишиш кучлари таъсирида аста-секин ўзгариб борган. Мутахассислар ёқилғи захираси тугагач, унинг траекториясига ўзгартириш киритишнинг сира иложи бўлмаганини таъкидлашмоқда.

Ҳисоб-китобитларга кўра, тўқнашув Ойнинг кўринадиган томонининг ғарбий чеккасидаги Эйнштейн кратери ҳудудида рўй берган. Оғирлиги қарийб тўрт тонна бўлган ракета қолдиғининг урилиш тезлиги соатига тахминан 8700 километрни ташкил этган. Бундай улкан тезлик ва массанинг бирикиши натижасида ҳосил бўлган энергия тахминан уч тонна тротилдаги портлаш эквивалентига тенг бўлгани айтилмоқда.

Илмий аҳамияти ва келгусидаги тадқиқотлар

Дастлабки баҳоларга кўра, тўқнашув жойида диаметри 27 метр ва чуқурлиги олти метргача бўлган янги сунъий кратер ҳосил бўлган. NASA мутахассислари бу ҳодиса Ер учун ҳеч қандай хавф туғдирмаганини қатъий таъкидлади. Шу билан бирга, юзага келган янги кратер ва зарба натижасида ташқарига отилиб чиққан тоғ жинслари олимлар учун ноёб тадқиқот материалига айланиши мумкин.

Илмий доиралар мазкур қолдиқлардан Ой сиртининг шаклланиш жараёнларини чуқурроқ ўрганиш йўлида фойдаланишни режалаштирмоқда. Шунингдек, ушбу маълумотлар келгусида амалга оширилиши режалаштирилаётган бошқариладиган космик экспедициялар ҳамда Ойда узоқ муддатли базаларни барпо этишда юзага келиши мумкин бўлган потенциал хавфларни олдиндан баҳолашга ёрдам беради.