Креиос Спасе Ер атмосферасида ишлайдиган космик двигателни синовдан ўтказади

Испаниянинг Креиос Спасе компанияси Ер атмосферасидан ишчи тана сифатида фойдаланувчи ноёб космик двигателни синовдан ўтказишга ҳозирлик кўрмоқда. ixbt.com маълумотига кўра, агар ушбу тажриба муваффақиятли якунланса, Air-Бреатинг Электрик Пропульсион (АБEП) технологияси сунъий йўлдошларга катта ёнилғи захирасисиз ўта паст орбиталарда йиллар давомида ишлаш имконини беради. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Мутахассисларнинг режасига кўра, АБEП тизими ўрнатилган илк экспериментал сунъий йўлдошни пастки еролди орбитасига ВЛEО чиқариш кўзда тутилган. Ҳозирча аниқ учиш санаси расман эълон қилинмаган бўлса-да, Креиос Спасе 2027 йилга мўлжаллаб иш олиб бормоқда. Ушбу янги тизимнинг ишлаш принципи оддий ҳаво-реакциявий двигателни эслатади, фақат у зич ҳаво ўрнига ўта сийраклашган атмосферадан фойдаланади.

Инновацион технология қандай ишлайди

Қурилма парвоз вақтида атроф-муҳитдаги қолдиқ газ молекулаларини тутиб олади, шундан сўнг улар қиздирилиб, ионлаштирилади. Натижада ҳосил бўлган плазма ишчи танаси тезлашади ва двигателдан отилиб чиқиб, керакли тортиш кучини ҳосил қилади. Мазкур ёндашувнинг асосий афзаллиги шундаки, аппарат Ер ёқилғисига доимий равишда эҳтиёж сезмайди. Двигател учун зарур бўлган электр энергияси қуёш панеллари орқали таъминланади, тортишиш кучи учун модда эса тўғридан-тўғри атмосферадан олинади.

АБEП технологияси махсус равишда ВЛEО деб номланувчи тахминан 100 дан 400 километргача бўлган ўта паст орбиталар учун яратилмоқда. Бироқ бундай баландликларнинг жиддий камчилиги ҳам мавжуд бўлиб, ҳатто ўта сийрак атмосфера ҳам сунъий йўлдошга сезиларли қаршилик кўрсатади ҳамда унинг тезлиги ва баландлигини аста-секин пасайтиради. Оддий двигателлар бу тормозланишни қоплаши мумкин, бироқ доимий иш жараёнида йўловчи захиралари тезда тугаб қолади.

Сифат ва алоқа имкониятларини янги босқичга олиб чиқиш

Янги технология ана шу муаммони устунликка айлантиришни таклиф этади. Сунъий йўлдошни тормозловчи атмосфера бир вақтнинг ўзида унинг двигателига ишчи тана манбаи бўлиб хизмат қилади. Агар тизим етарли миқдордаги молекулаларни ушлаб қолиб, уларни самарали тезлаштира олса, аппарат ўз орбитасини узлуксиз ушлаб тура олади.

Биринчи намойиш этиш миссияси учун Креиос Спасе Литванинг Конгсберг НаноАвионикс компаниясининг MP42 платформасини танлади. НаноАвионикс муҳандислари сунъий йўлдошни экспериментал двигател қурилмасига мослаштириб, АБEП тизимини унга муваффақиятли интеграция қилмоқдалар. Ўта паст орбиталар бир вақтнинг ўзида бир нечта сабабларга кўра космик агентликларни ўзига жалб қилади, чунки Ерга қанчалик яқин бўлса, оптика шунчалик аниқ тасвирларни олади. Бу эса масофадан туриб зондлаш, картография ва ер юзидаги объектларни кузатиш учун муҳимдир.