Ой базасида қандай ўсимликлар етиштирилиши маълум бўлди

Келгусида барпо этиладиган космик объектлар, жумладан, Ой базасида инсонлар учун зарур бўлган тўрт турдаги қишлоқ хўжалиги экинларини етиштириш режалаштирилмоқда. Ушбу лойиҳа келгусида узоқ муддатли космик экспедицияларни озиқ-овқат билан таъминлашда муҳим аҳамият касб этади. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

ixbt.com нашрининг хабар беришича, бу ҳақда Россия Фанлар академияси Тиббий-биологик муаммолар институти илмий котиби, биология фанлари доктори Маргарита Левинских маълум қилди. Мутахассиснинг сўзларига кўра, келажакдаги ой базаларида буғдой, ширин қалампир, помидор ҳамда турли хил кўкатларни ўстириш кўзда тутилган.

Бироқ космос шароитида ўсимликларни парвариш қилиш ўзига хос мураккабликларга эга. Космик муҳитга мослашадиган экинлар нафақат оғир шароитларга бардош бериши, балки маълум ўлчамлар каби қатъий физик параметрларга ҳам мос келиши талаб этилади.

Тажрибалар ва олинган натижалар

«В космос со своим помидором» лойиҳаси доирасида россиялик ва беларуслик мактаб ўқувчилари Тиббий-биологик муаммолар институти олимлари билан ҳамкорликда тадқиқот олиб бордилар. Лойиҳа доирасида «Пиннокио», «Грошик», «Донецкий» ва «Биче сердсе» навларига мансуб уруғлар синовдан ўтказилди.

Ушбу уруғлар 2025-йилнинг август-сентябрь ойларида «Бион-М» №2 биосунағи бортига жойлаштирилиб, космосга жўнатилган эди. Ерга қайтиб келгандан сўнг, космосда бўлиб келган уруғлар назоратдаги ер намуналари билан биргаликда унтириб кўрилди.

Олимлар вазнсизлик, экстремал ҳароратлар ҳамда космик нурланишнинг ўсимликларга таъсирини диққат билан ўрганиб чиқдилар. Тадқиқотлар шуни кўрсатдики, космосда бўлиб қайтган помидор уруғлари ўзларининг асосий биокимёвий характеристикаларини тўлиқ сақлаб қолган.

Келгусидаги илмий режалар

Шунга қарамай, тадқиқот давомида олимлар молекуляр даражада айрим ўзгаришлар содир бўлганини аниқладилар. Космик нурланиш ва оғир муҳит таъсири изсиз кетмагани маълум бўлди.

Маргарита Левинскихнинг таъкидлашича, келгусида бу уруғларнинг бир қисмида генетик аппарат даражасида ҳам ўзгаришлар юзага келиши истисно қилинмайди. Мутахассислар бу каби омилларни ўрганиш келгуси космик парвозлар учун фундаментал пойдевор бўлишини таъкидлашмоқда.