Джеймс Уебб телескопи энг совуқ қўнғир митти объектининг об-ҳавосини ўрганди

Ixbt.com маълумотига кўра, халқаро астрономлар гуруҳи тарихда илк бор энг совуқ қўнғир митти — ВИСE 0855 объектининг батафсил об-ҳаво харитасини тузишга муваффақ бўлди. Ҳарорати атиги 265 Келвинга тенг бўлган ушбу юлдузсимон жисм Қуёш системасидаги исталган сайёрадан ҳам совуқроқ бўлиб, у юлдузлар ва улкан газсимон сайёралар орасидаги ўтиш чегарасида жойлашгани билан аҳамиятлидир. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Коинотдаги энг қудратли қурилмалардан бири бўлган James Webb космик телескопининг НИRSпек спектрографи ёрдамида олимлар ушбу сирли объектни 11 соат давомида узлуксиз кузатдилар. Олинган таҳлиллар шуни кўрсатдики, ташқи муҳитдаги муздек совуқликка қарамай, ВИСE 0855 атмосфераси сув булутлари ва углерод оксиди шиддатли қолдиқлари билан қопланган жуда мураккаб ҳамда турбулент ҳаёт кечирмоқда.

Атмосферадаги молекуляр ўзгаришлар сири

Тадқиқот давомида James Webb нурланишни алоҳида компонентларга ажратиб, ҳар бир молекуланинг қандай пульсациясини яққол кўрсатиб берди. Асосий динамикани айниқса углерод оксиди намоён этди, унинг ёруғлик тебранишлари энг юқори чўққидан энг паст нуқтагача 10 фоизни ташкил қилди. Шунингдек, фосфин ҳам ўзига хос фаоллик кўрсатиб, икки газнинг хатти-ҳаракати атмосфера тубидаги ягона механизм томонидан бошқарилишини исботлади.

Бироқ метан, аммиак ва сув буғи ўзларининг максимал шаффоф бўлмаган зоналарида жуда заиф ўзгарувчанликни намойиш этди. Олимлар олинган натижаларни тушунтириш учун ПИКАСО ва коолТЛУСТЙ деб номланган иккита атмосфера моделларига мурожаат қилишди. Маълум бўлишича, объектнинг ҳарорати ва булут қалинлиги бир вақтнинг ўзида ўзгаргандагина кузатилган жараёнларни тўлиқ тушуниш мумкин бўлади.

Кучли шамоллар ва келажакдаги кузатувлар

ВИСE 0855 ташқи қатламлари айланиш жараёнида қалинлиги ўзгариб турадиган сув булутлари билан қопланган. Шу билан бирга, чуқур қатламлардан келиб чиқаётган газлар вертикал ҳаракатланишда кутилмаган тафовутларни юзага келтирмоқда. Мутахассисларнинг фикрича, мазкур жисм Юпитердаги Буюк қизил доғ каби турғун гирдобларга эмас, балки экваториал ва ўрта кенгликлардаги шиддатли жетларга эга.

Ҳозирги вақтда объектнинг аниқ айланиш даври тўлиқ ўрнатилмаган бўлиб, маълумотлар кўп компонентли шамоллар билан боғлиқ мураккаб динамикадан дарак бермоқда. Мазкур кашфиёт Юпитер ва Сатурн каби газ гигантлари об-ҳавоси ҳамда келгусида Ерга ўхшаш экзосайёраларни ўрганиш ўртасидаги муҳим илмий кўприк вазифасини бажаради.