Олимлар микросхемалар каби фотолитография ёрдамида OLED экранлар яратишни ўрганишди

Швейцариянинг Цюрих Олий техника мактаби (ETH Зурич) олимлари замонавий микросхемалар ишлаб чиқаришда кенг қўлланиладиган фотолитография технологияси билан мос келувчи янги турдаги органик ёруғлик тарқатувчи материалларни ишлаб чиқдилар. Ixbt.com маълумотига кўра, бу кашфиёт келажакда тўлдирилган реаллик очколари, камера визорлари, датчиклар ва тиббий жиҳозлар учун ўта кичик ўлчамли ҳамда юқори аниқликдаги OLED-дисплейларни яратиш жараёнини сезиларли даражада соддалаштириши мумкин. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

OLED технологияси кичиклаштириш учун жуда мос келади, чунки унинг органик материаллари жуда кичик ўлчамдаги ёруғлик элементларида ҳам юқори ёрқинликни сақлаб қолади. Бироқ, микроскопик пиксел элементларини юқори аниқликда ясаш ҳозирча мураккаб вазифа бўлиб қолмоқда. Стандарт фотолитография усули бу мақсад учун унчалик мос эмас, чунки ишлов бериш жараёнида ишлатиладиган эритувчилар ва бошқа кимёвий моддалар нозик органик компонентларга зарар етказиши мумкин.

Янги материал ва унинг ишлаш принципи

Мазкур муаммони ҳал қилиш учун ETH Зурич тадқиқотчилари бир вақтнинг ўзида фоторезист ва ёруғлик тарқатувчи элемент функцияларини бажарувчи ҳамда фотолитографиянинг кимёвий жараёнларига бардош бера оладиган материални таклиф қилишди. Ушбу материал «ядро — қобиқ» тузилишига эга бўлиб, унинг ички қисмида ташқи таъсирлардан ҳимояланган ёруғлик тарқатувчи молекула жойлашган, юзасида эса реакцияга киришишга қодир гуруҳлар мавжуд.

ультрабинафша нурланиш таъсиридан сўнг бу гуруҳлар ўзаро боғланишларни ҳосил қилади ва нурланган участкалар эримайдиган ҳолатга келади. Натижада, ёруғлик тарқатувчи материалдан худди яримўтказгичларни ишлаб чиқаришда қўлланиладиган усулга ўхшаш тарзда микроскопик тузилмаларни шакллантириш имконияти туғилади.

Экспериментал натижалар ва истиқболлар

Олимлар ўз технологиясининг имкониятларини ўлчами атиги 300 × 430 мкм бўлган кўп рангли флоресцент тўтиқуш тасвири ёрдамида намойиш этдилар. У 250 × 350 пикселдан, яни 87 500 та алоҳида нуқтадан иборат. Тадқиқотчиларнинг таъкидлашича, бу тасвир фотолитография ёрдамида яратилган кўп рангли флоресцент тасвирлар орасида энг юқори аниқликка эга.

Шунга қарамай, ушбу намуна ҳозирча тўлақонли дисплей ҳисобланмайди, чунки унинг пикселлари электр сигнали берилганда тасвирни ўз-ўзидан шакллантирмайди, балки ташқи ёруғлик таъсирида порлайди. Шу билан бирга, мутахассислар ишлаб чиқилган материал электролуминесценция режимида ҳам ишлай олишини кўрсатиб беришди. Бунинг учун улар органик ёруғлик диодлари асосида ўлчами 1 × 2,4 мм бўлган ETH ёруғлик тарқатувчи логотипини яратдилар.

Технологияни тўлақонли дисплейларга татбиқ этиш учун кейинги босқичда ёруғлик элементларининг ўлчамларини янада кичиклаштириш ҳамда алоҳида микроскопик пикселларни мустақил равишда бошқара оладиган электроникани яратиш талаб этилади. Ушбу вазифалар ҳал этилгандагина уни амалда қўллаш мумкин бўлади.

Қайд этилишича, мазкур ишланманинг қўлланиш доираси фақат экранлар билан чекланиб қолмайди. Бошқариладиган микроскопик ёруғлик манбаларини биологик ва тиббий тадқиқотлар, микроскопия ҳамда сенсорлар учун тўғридан-тўғри чипнинг ўзига жойлаштириш мумкин. Масалан, бундай элементлар алоҳида ҳужайраларни ёритиш ёки нерв ҳужайраларига нур ёрдамида таъсир кўрсатиш мақсадида ишлатилиши мумкин.