Har 10 tadan 7 tasi elektromobil: O‘zbekiston avtobozorida misli ko‘rilmagan «yashil inqilob»

O‘zbekiston avtomobil bozorida tarixiy burilish va misli ko‘rilmagan sifat o‘zgarishi qayd etilmoqda. An’anaviy ichki yonuv dvigatelli mashinalar o‘z o‘rnini shiddat bilan elektromobillarga bo‘shatib bera boshladi. Milliy statistika qo‘mitasi tomonidan e’lon qilingan rasmiy hisobotga ko‘ra, 2026 yilning yanvar–iyul oylarida respublikamizga jahonning 29 ta davlatidan jami 65 876 ta yengil avtomobil olib kirilgan bo‘lib, ularning naqd 46 749 tasini to‘liq elektromobillar tashkil etdi. Boshqacha aytganda, mamlakatga import qilingan har 10 ta transport vositasining 7 tasi ekologik toza elektr tarmog‘ida harakatlanuvchi mashinalardir.

Benzinli avtomobillar ulushi 10 987 tani, gibrid dvigatelli modellar esa 8 077 tani tashkil etdi. Eng e’tiborli jihati — chetdan keltirilgan umumiy mashinalarning mutlaq ko‘pchiligi, ya’ni 63 039 tasi aynan Xitoy hissasiga to‘g‘ri kelgan bo‘lib, AQSH va Janubiy Koreya navbatdagi pog‘onalarni band etdi. Xo‘sh, o‘zbekistonliklarni benzindan voz kechib, ommaviy ravishda «tok»ka o‘tishga nima undamoqda, Xitoy avtosanoati mamlakat bozorini qanday qilib to‘liq egallab oldi va respublika elektr quvvatlash infratuzilmasi bunday ulkan oqimga tayyormi?

«46 mingta elektromobil va Xitoyning 95 foizlik hukmronligi»: Raqamlar tili bilan

2026 yilning dastlabki 7 oyi davomida qayd etilgan muhim ko‘rsatkichlar:

• Importning umumiy hajmi: O‘zbekistonga 29 ta davlatdan jami 65 876 ta yengil avtomobil import qilindi;

• Elektromobillarning mutlaq ustunligi: 46 749 ta (umumiy importning qariyb 71 foizi);

• Benzinli modellar pasayishi: 10 987 ta (umumiy hajmning taxminan 16,7 foizi);

• Gibrid avtomobillar ulushi: 8 077 ta (12,3 foiz);

• Xitoyning rekord ulushi: Chetdan olib kelingan jami yengil transportning 63 039 tasi (qariyb 95,6 foizi) aynan Xitoy zaminlaridan keltirildi;

• Yetakchi uchlik: Importyor mamlakatlar orasida Xitoy yakkapeshqadam bo‘lsa, keyingi o‘rinlarda AQSH va Janubiy Koreya joylashdi.

Nima sababdan aynan «tok»?: Elektromobillar portlashining 4 ta asosiy omili

Salmoqli o‘sish zamirida yotgan iqtisodiy va amaliy sabablar:

• Benzin va gaz muammosidan xalos bo‘lish: An’anaviy yoqilg‘i narxlarining oshishi hamda gaz quyish shoxobchalaridagi mavsumiy cheklovlar haydovchilarni kunlik xarajatlari arzon bo‘lgan elektr mashinalarini tanlashga majbur qilmoqda;

• Bojxona va soliq imtiyozlari: Davlat tomonidan elektromobillar importi va ulardan foydalanish uchun yaratilgan bojxona yengilliklari ularni an’anaviy mashinalardan arzonroq narxda xarid qilish imkonini bermoqda;

• Xitoy modellarining texnologik sakrashi: BYD, Geely va boshqa brendlar taklif qilayotgan qulay narx, zamonaviy dizayn, intellektual funksiyalar va sifatli salon xaridorlar tanlovida hal qiluvchi rol o‘ynamoqda;

• Infratuzilmaning kengayishi: Toshkent shahri va viloyatlar markazlarida tezkor quvvatlash stansiyalari (charging stations) tarmog‘ining kengayishi uzoq masofalarga sayohat qilish qo‘rquvini kamaytirdi.

Bozor istiqbollari va ekspertlar tahlili

Avtomobil bozori tahlilchilarining xulosalari:

• Xitoy brendining monopoliyasi: 65 mingta avtomobildan 63 mingtasining Xitoydan kelishi mahalliy bozorda Xitoy avtokonsernlarining to‘liq hukmronlik o‘rnatganini anglatadi;

• An’anaviy modellarning chekinishi: Benzinli mashinalar savdosining keskin pasayishi kelgusi yillarda mahalliy ishlab chiqaruvchilarni ham elektr va gibrid modellarga ko‘proq urg‘u berishga undaydi;

• Energetika tizimiga chaqiriq: Mamlakat ko‘chalarida har oyda minglab yangi elektromobillarning paydo bo‘lishi shahar va tumanlar elektr tarmoqlari hamda transformatorlariga bo‘lgan yuklamani oshirib, energetika sohasini yanada modernizatsiya qilishni talab etadi.

2026 yilda import qilingan 65 mingdan ziyod avtomobil orasida elektromobillarning 70 foizdan ortiq ulushga ega bo‘lishi O‘zbekiston transport infratuzilmasining qaytarilmas «yashil» yo‘lga kirganini ko‘rsatmoqda.

Sizningcha, O‘zbekistonning elektr tarmog‘i va quvvatlash shoxobchalari infratuzilmasi mamlakatga har oy minglab kirib kelayotgan elektromobillar oqimiga to‘liq bardosh bera oladimi? Siz shaxsan keyingi mashinangizni benzinli yoki to‘liq elektromobil sifatida tanlagan bo‘larmidingiz? O‘z shaxsiy fikr-mulohazalaringizni izohlarda qoldiring va yurtimiz avtobozoridagi ushbu tarixiy o‘zgarish tahlilini barcha haydovchilar, avtoixlosmandlar hamda do‘stlaringizga ulashing!