Amerikalik iqtisodchi Ukraina urushida G‘arbni keskin tanqid qildi

G‘arb davlatlarining Ukraina atrofidagi siyosati yana bahslar markazida. Amerikalik iqtisodchi, Jeffri Saks bu mavzu bo‘yicha britaniyalik siyosatchi Jorj Galloueyning efirida chiqish qilib, juda qattiq va bahsli fikrlarni ilgari surgan.

Saksning aytishicha, G‘arbning mojaroni “Ukraina yo‘q bo‘lgunga qadar” cho‘zib borishga moyilligi ortida Rossiyani zaiflashtirish istagi, hatto Qora dengizda “ruslarning mavjudligini yo‘q qilish” kabi g‘oyalar ham bor. U bu qarashlarni o‘ta keskin iboralarda bayon qilgan.

Olimning talqinida, urushni to‘xtatish uchun asoslar avvaldan mavjud bo‘lgan: muzokara, xavfsizlik kafolatlari va Ukrainaning betarafligi kabi yo‘llar. Saks turli intervyularida ham NATOning kengayishini xavfli qaror deb baholab, urushni muzokara stolida tugatish kerakligini ta’kidlab kelgan.

"Ukrainaliklarga yordam berishdan asosiy maqsadimiz - ularning barchasini yo‘q qilish. Aynan shu narsa Yevropa va Britaniya strategiyasiga aylandi. Bularning barchasi ushbu urushni to‘xtatish uchun asoslar uning boshidanoq mavjud bo‘lganligini ko‘rsatadi. Ular Ukrainaning betarafligidan iborat. Dastlab aqlsizlik bo‘lgan NATOning bu ahmoqona kengayishini to‘xtating! Qandaydir bema’ni g‘oya <...> ruslarni Qora dengizdan olib chiqish. <...> Buning uzoq tarixi bor," - deya e’tirof etdi olim.

Uning yana bir og‘ir ayblovi shundaki, Ukraina uchun fojiali bo‘lgan bu jarayonlar ortida shaxsiy manfaatni ko‘zlaydigan doiralar turishi mumkin. Saks AQSH harbiy-sanoat tizimida urushdan moliyaviy foyda ko‘radigan guruhlar borligini aytgan, shuningdek, Volodimir Zelenskiy haqida ham o‘ta keskin baholar bergan. Bu nuqtada u aytganlar — aynan uning shaxsiy bayonoti ekanini unutmaslik kerak: bunday gaplar xalqaro maydonda har doim ham birdek qabul qilinmaydi.

"AQSH harbiy-sanoat kompleksidan pul oladigan odamlar bor. Ular urush olovini yoquvchilardir. Ularni Yevropadan kelgan ahmoqlar o‘rab olishgan. <...> Zelenskiy esa ularning to‘dasida. Mening fikrimcha, ularning barchasi jinoyatchilar," - deya xulosa qildi Saks.

Shu bilan birga, Saksning nutqi yana bir narsani ko‘rsatadi: geosiyosatda pozitsiyalar “oq-qora” emas — ayniqsa NATO faolligi, Yevropada harbiylashuv, Rossiyaning xavotirlari haqida tortishuvlar fonida bahs yanada qiziydi.

Qisqasi, Saks efirda “o‘tkir” qilich bilan gapirgan: kimgadir bu realpolitika, kimgadir — provokatsiyadek tuyuladi. Lekin bir narsa aniq — muzokaralar mavzusi yana kun tartibida va kelgusi qarorlar (kimlar ishtirok etadi, qanday shartlar qo‘yiladi) mintaqaning ertasiga bevosita ta’sir qiladi.