2025 yilda Germaniya hukumati qurol-yarog‘ va harbiy texnika eksporti bo‘yicha ruxsatnomalarni jami taxminan 12 mlrd yevro atrofida ma’qulladi. Rasmiy ma’lumotlarga ko‘ra, bu ko‘rsatkich 2024 yildagi rekord darajadan biroz pasaygan bo‘lsa-da, hajm hali ham juda katta bo‘lib qolyapti.
Eng diqqatga tushadigan nuqta — Ukraina yana asosiy qabul qiluvchiga aylandi: Berlin Kiyevga 2 mlrd yevrodan ortiq qiymatda eksport ruxsatnomalarini bergan. Bu — frontda vaziyat “qizib turgan” sharoitda siyosiy qarorlar ham, iqtisodiy raqamlar ham qanday tez o‘zgarayotganining yana bir isboti.
Kimlar birinchi uchlikda?
Hisobotdagi reytingda ikkinchi va uchinchi o‘rinlarda Germaniyaning NATO bo‘yicha ikki hamkori — Norvegiya (taxminan 1,3 mlrd yevro) va Shvetsiya (taxminan 1 mlrd yevro) qayd etilgan.
12 mlrd yevro qanday taqsimlangan?
Rasmiy sharhlarga ko‘ra, umumiy summaning:
- taxminan 5,6 mlrd yevrosi — qurol-yarog‘ning o‘ziga,
- taxminan 6,4 mlrd yevrosi — boshqa harbiy texnikaga to‘g‘ri kelgan.
Litsenziyalar mexanizmi ham ikki xil bo‘lgani aytilyapti: katta qismi alohida eksport litsenziyalari orqali, yana bir qismi esa umumiy litsenziyalar doirasida amalga oshirilishi ko‘zda tutilgan.
Shu bilan birga, vazirlik ma’lumotlarida eksport ruxsatnomalarining qariyb 90 foizi Yevropa Ittifoqi, NATO, shuningdek Janubiy Koreya va Singapur kabi yo‘nalishlar hamda Ukrainaga ko‘mak bilan bog‘liq ekani ta’kidlanadi. (Qolgan qismi “uchinchi mamlakatlar” hissasi sifatida berilgan.)
PURL orqali yangi sxema va qo‘shimcha mablag‘lar
2025 yil dekabrda Germaniya tashqi ishlar vaziri Yoxann Vadeful Ukraina uchun Amerika qurollarini xarid qilishga qo‘shimcha 200 mln dollar ajratilishini ma’lum qilgan. Bu mablag‘lar PURL — Prioritised Ukraine Requirements List dasturi doirasida yo‘naltirilishi aytilgan.
PURLning ma’nosi oddiy: Ukrainaga kerak bo‘lgan “ustuvor ro‘yxat” asosida AQSHda ishlab chiqariladigan qurollar uchun ittifoqchilar pul to‘laydi, keyin yetkazib berishlar muvofiqlashtiriladi.
Ukraina rahbariyati ham bu mexanizm bo‘yicha mablag‘lar oqimi katta ahamiyatga ega ekanini bir necha bor aytgan: PURL doirasida Patriot va HIMARS uchun o‘q-dorilar kabi muhim pozitsiyalar moliyalashtirilayotgani tilga olinadi.
Nima bo‘ladi?
Bu raqamlar bir narsani ochiq ko‘rsatyapti: Yevropa xavfsizlik arxitekturasi “qog‘ozdagi strategiya”dan chiqib, real mablag‘ va real logistikaga aylanib ketgan. 2026 yilda ham Ukraina atrofidagi ehtiyojlar pasayib ketishi qiyin — demak, litsenziyalar, kontraktlar va siyosiy bahslar ham davom etadi. Qisqasi, bu tarixdagi “katta raqamlar davri” va unda hisob-kitoblar faqat iqtisod emas — geosiyosat ham.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
