Yaqin Sharqdagi vaziyat yanada keskin, yanada xavfli va yanada noaniq tus oldi. 28 fevral kuni Eron AQSH va Isroil tomonidan Eron hududiga yo‘naltirilgan qo‘shma zarbalarga javoban Isroil sari o‘nlab raketalar uchirgani haqida ma’lumotlar tarqaldi. Isroil mudofaa armiyasi — SAHAL ham Eron hududidan Isroil yo‘nalishiga raketa uchirilganini qayd etganini ma’lum qildi. Shu bilan birga, Isroilning havo mudofaasi tizimlari ishga tushirilgani, tahdidni bartaraf etish bo‘yicha favqulodda choralar ko‘rilgani aytildi. Reuters va boshqa xalqaro manbalar ham Eron tomonidan Isroilga raketa uchirilganini tasdiqlamoqda.
Bu xabar ortidan Isroil bo‘ylab havo trevogasi e’lon qilindi, aholiga boshpanalarda qolish tavsiya etildi. Sirenalar mamlakatning turli nuqtalarida yangragani, osmonda esa havo hujumidan mudofaa tizimlari faol ishlagani haqida xabarlar berildi. Bu holat oddiy siyosiy ziddiyat emas, balki to‘g‘ridan to‘g‘ri harbiy qarshi javob bosqichi boshlanganini anglatdi.
Foto: REUTERS/Rami Shlush
O‘z navbatida, Eron Islom inqilobi muhofizlari korpusi bu zarbalarni Eronga qarshi amalga oshirilgan hujumlarga javob, deya ta’rifladi. Eron tomoni buni “birinchi to‘lqin” sifatida ko‘rsatib, kerak bo‘lsa javob choralari davom etishi mumkinligiga ishora qildi. Al Jazeera’ning jonli yorituvida ham Eron raketa va dronlar orqali keng ko‘lamli qarshi hujum boshlagani aytildi.
Vaziyat faqat Isroil bilan cheklanib qolmadi. Ayrim xabarlarga ko‘ra, Eronning zarbalari Qatar, Bahrayn, BAA va boshqa ko‘rfaz davlatlari yaqinidagi AQSH harbiy obyektlari tomon ham yo‘naltirilgan. Xususan, Qatardagi Al-Udeyd aviabazasi atrofida havo mudofaasi tizimlari ishga tushgani, Bahraynda portlash ovozlari eshitilgani, Abu-Dabida ham kuchli tovushlar qayd etilgani haqida Reuters, The Guardian va boshqa manbalar yozmoqda. Bu esa mojaro endi faqat ikki davlat o‘rtasida emas, butun mintaqa xavfsizligiga bevosita ta’sir qilayotganini ko‘rsatadi.
Bahrayn tomonidan tarqatilgan dastlabki axborotlarda Manama shahridagi AQSH Beshinchi flotiga bog‘liq xizmat ko‘rsatish nuqtalari raketa xavfi ostida qolgani tilga olindi. Shu bilan birga, internetda ehtimoliy zarbalar aks etgan videolar ham tarqala boshladi. Bu kabi kadrlar har doim ham to‘liq tasdiqlangan manba bo‘lavermaydi, biroq ular mintaqadagi xavotir muhiti naqadar keskinlashganini yana bir bor ko‘rsatib turibdi.
Eron tomonidan berilgan bayonotlar esa yanada qattiq ohangda yangradi. Ayrim eronlik rasmiylar AQSH va Isroilning Yaqin Sharqdagi “barcha obyektlari va manfaatlari” Eron uchun qonuniy nishonga aylanganini aytdi. Ularning ta’kidlashicha, bu endi qisqa va cheklangan javob emas, balki vaqt bilan bog‘lanmagan, bosqichma-bosqich kuchayishi mumkin bo‘lgan kompleks qarshi harakatdir. Bu kabi bayonotlar mintaqadagi xavfni yanada oshirmoqda, chunki u harbiy amaliyotlar davom etishi ehtimolini kuchaytiradi.
Bundan oldin AQSH va Isroil Eron hududiga qo‘shma zarbalar bergani xalqaro manbalar tomonidan keng yoritildi. Reuters ma’lumotiga ko‘ra, ushbu operatsiya Eronning harbiy va siyosiy rahbariyatiga, raketa imkoniyatlariga hamda yadroviy dastur bilan bog‘liq infratuzilmaga bosim o‘tkazish maqsadida amalga oshirilgan. Isroil mudofaa vaziri buni “preventiv zarba” sifatida tavsifladi, AQSH prezidenti Donald Tramp esa “keng ko‘lamli jangovar operatsiyalar” boshlanganini aytdi.
Isroil bosh vaziri Binyamin Netanyahu ham xalqqa murojaat qilib, qo‘shma amaliyotni Erondan kelayotgan xavfni bartaraf etishga qaratilgan harakat sifatida ko‘rsatdi. AQSH Mudofaa vazirligi esa o‘z amaliyoti uchun “Epic Fury” nomini qo‘llagani haqida bir qator ishonchli manbalar xabar bermoqda. Shu bilan birga, Isroil tomoni o‘z operatsiyasini alohida nom bilan atagani haqida ham ma’lumotlar bor.
Matnda tilga olingan yana bir muhim fon — 2025 yildagi o‘xshash keskin to‘qnashuv. Xalqaro manbalar 2025 yilda ham Isroil va Eron o‘rtasida jiddiy harbiy eskalatsiya kuzatilganini, u 12 kunlik urushga aylanganini esga solmoqda. Demak, bugungi hodisalar bir kunlik to‘qnashuv emas, balki so‘nggi yillarda to‘planib kelgan qarama-qarshilikning yangi, yanada xavfli davomidir.
Trampning Eron xalqiga qilgan murojaati, rejim almashinuviga ishora qilgan bayonotlari va urushni qisqa muddatda yakunlash haqidagi gaplar ham axborot maydonida katta shov-shuv uyg‘otdi. Biroq bunday rejalar va muddatlar haqidagi barcha iddaolar hozircha tez o‘zgarayotgan vaziyat ichida aytilmoqda, shuning uchun ularning har biriga ehtiyotkorlik bilan qarash talab etiladi. Hozircha eng aniq manzara shuki, Yaqin Sharq yana bir bor ulkan harbiy sinov ostida turibdi va bu mojaroning yaqin soatlarda qay yo‘nalishda ketishi butun dunyo diqqat markazida qoladi.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
