AQSH va Isroilning Eronga qarshi urushi boshlanganidan beri energiya tashuvchilar bozorida “qizish” sezilarli kuchaydi. Ayniqsa, Ho‘rmuz bo‘g‘ozi atrofidagi xavflar va neft oqimlariga bo‘lgan xavotirlar fonida narxlar yuqorilab, ko‘p davlatlar uchun energiya xavfsizligi yana birinchi o‘ringa chiqdi. Ana shunday vaziyatda Rossiya Yevropa mamlakatlariga neft va gaz yetkazib berishni qayta yo‘lga qo‘yishga tayyor ekanini bildirmoqda.
Rossiya prezidenti Vladimir Putin 9 mart, dushanba kuni hukumat yig‘ilishida bu masalaga alohida to‘xtalib o‘tdi. Uning aytishicha, yetkazib berishni qayta tiklashning asosiy sharti — Moskvaga nisbatan siyosiy bosim o‘tkazilmaydigan, uzoq muddatli va barqaror hamkorlik muhiti yaratilishi.
Kreml rahbari Eron tomonidan Ho‘rmuz bo‘g‘ozining to‘sib qo‘yilishi va shu orqali neft bozoridagi silkinishlar haqida gapirar ekan, Yevropaga murojaat mazmunida shunday dedi: agar yevropalik kompaniyalar va xaridorlar “yo‘nalishini o‘zgartirishga qaror qilsa” hamda Rossiya bilan “siyosiy konyunkturadan xoli, siyosiy holat ta’siridan ozod, uzoq muddatli, barqaror qo‘shma ish”ni ta’minlasa — “marhamat”.
Putin, shuningdek, Rossiya yevropaliklar bilan ishlashdan hech qachon yuz o‘girmaganini ta’kidladi. Biroq Moskva uchun Yevropadan aniq “signallar” kerak: haqiqatan ham hamkorlikka tayyormisiz, u uzoqqa boradimi va eng muhimi — barqarorlik hamda mustahkamlik kafolatlanadimi?
Shu bilan birga, Putin hukumatga vazifa qo‘yganini ham aytdi: Rossiya energiya tashuvchilarini Yevropaga yetkazib berish maqsadga muvofiqmi yoki yo‘qmi — shunga baho berish va Yevropa “namoyishkorona eshikni yopib qo‘yishi”ni kutib o‘tirmaslik. Hozirgi vaziyatda Rossiya neftini asosan Osiyo-Tinch okeani mintaqasi davlatlariga, shuningdek Vengriya va Slovakiyaga yetkazib berishi qayd etildi.
Narxlar haqida ham diqqatga loyiq jihat bor: shu kuni oldinroq neft bahosi qariyb to‘rt yil ichida birinchi marta bir barrel uchun 100 AQSH dollaridan (hisob-kitobda taxminan 86 yevro) oshib ketgani aytildi. Narxlar o‘sishi fonida G7 davlatlari moliya vazirlari neft zaxiralaridan foydalanish variantini muhokama qilib, umumiy pozitsiyada kelishib olgani ham ma’lum qilindi.
Eslatib o‘tish kerak, Rossiyaning Yevropa mamlakatlariga energiya tashuvchilar yetkazib berishi Rossiyaning Ukrainaga qarshi keng ko‘lamli bosqini boshlanganidan keyin Yevropa Ittifoqining sanksiyalar paketlari doirasida bosqichma-bosqich eng minimal darajaga tushirilgan edi.
Qisqasi, energiya bozoridagi keskinlik va narxlar oshishi fonida Rossiya “qaytish” imkonini ko‘ryapti, ammo shartni ham ochiq qo‘yyapti: siyosat aralashmaydigan, barqaror va uzoq muddatli kelishuv bo‘lsin. Endi esa savol Yevropada: bu chaqiriqqa javob qanday bo‘ladi?
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
