So‘nggi ikki yil ichida internet makonida yangi atama — “skuf” so‘zi tez sur’atlarda ommalashib, virtual muhitdan chiqib kundalik muloqotga ham kirib keldi. Ilgari tor doiradagi forumlar va memlar ichida ishlatilgan bu ibora hozirda ijtimoiy tarmoqlar, sarlavhalar, rilslar va hatto “yil so‘zlari” muhokamalarida ham tez-tez uchray boshladi. Ayrim foydalanuvchilar bu so‘z orqali tanishlarini hazilomuz tarzda ta’riflasa, boshqalar uni aktyorlar, blogerlar yoki jamoatchilik fikrida “mag‘lubiyatga uchragan” deb baholangan erkaklarga nisbatan qo‘llaydi.
Biroq barcha shov-shuvni chetga surib qaralsa, “skuf” ilmiy yoki neytral atama emas. Bu — ma’lum bir internet muhitida paydo bo‘lgan masxaraomuz mem bo‘lib, o‘ziga xos tarixga ega.
“Skuf” kimni anglatadi?
Hozirgi vaqtda runetda “skuf” deganda odatda 30 yoshdan oshgan, tashqi ko‘rinishiga kam e’tibor beradigan yoki charchagan qiyofaga ega erkak nazarda tutiladi. Bunday tasvirga ega odamlar ko‘pincha ortiqcha vaznli, sochi siyrak yoki tepakal, betartib kiyimda yuradigan va maishiy tashvishlar ta’sirida charchagan inson sifatida ko‘rsatiladi.
Internet memlarida esa bu obraz yanada kengayib ketgan. U yerda “skuf”ga odatda bir nechta turmush tarzi xususiyatlari ham qo‘shiladi: divanda o‘tirish, kompyuter o‘yinlariga berilish, pivo ichish, hayotdan norozi gaplar qilish va konservativ qarashlar. Shuning uchun bu so‘z aniq bir kategoriyani emas, balki ko‘proq internetda shakllangan yorliqni anglatadi.
Atama qayerdan paydo bo‘lgan?
“Skuf” so‘zining kelib chiqishi ham internetga bog‘liq. Bu atama rus internetining mashhur imijbordi — Dvach platformasida paydo bo‘lgan. U yerdagi siyosiy bo‘lim moderatori Aleksey Skufin bilan bog‘liq voqea memga asos bo‘lgan.
Aytilishicha, boshqa bir foydalanuvchi bilan bahs vaqtida Skufin videomurojaat yozib, unda o‘z yuzini yashirmagan va keskin, hatto tajovuzkor tarzda gapirgan. Bu holat forum ishtirokchilari tomonidan keng muhokama qilinib, uning shaxsi fosh etildi va familiyasi asta-sekin internet haziliga aylandi.
Shunday qilib, dastlab “skuf” ma’lum bir shaxsga ishora qilgan mem bo‘lgan. Keyinchalik esa u o‘z manbasidan ajralib, muayyan tashqi ko‘rinish va turmush tarzini ifodalovchi internet atamasiga aylanib ketdi. Qizig‘i shundaki, bu so‘zdan “skufidon”, “skufizatsiya” kabi yangi mem variantlari ham paydo bo‘lgan.
Qanday qilib ommaviy madaniyatga kirib keldi?
Avvaliga bu so‘z faqat tor forumlarda ishlatilardi. Ammo vaqt o‘tishi bilan memlar boshqa ijtimoiy tarmoqlarga ko‘chib o‘tdi. Ayniqsa, qisqa videolar — rilslar, tiktoklar va hazilomuz montajlarda bu atama keng tarqaldi.
2023 yilga kelib, yirik ommaviy axborot vositalari ham bu fenomen haqida yoza boshladi. Natijada “skuf” keng auditoriya uchun ma’lum bir erkak obrazini kinoyali tarzda tasvirlovchi yangi internet ramzi sifatida qabul qilindi.
Bu memning ommalashishiga uning soddaligi sabab bo‘ldi. Bir so‘z bilan nafaqat tashqi ko‘rinish, balki butun bir hayotiy ssenariyni ifoda qilish mumkin: o‘zini kuzatishni to‘xtatgan, charchagan va go‘yo zamondan ortda qolgan erkak obrazi.
Bugun bu so‘z qanday ma’noda ishlatiladi?
Bugungi kunda “skuf” o‘zining ilk ma’nosidan ancha kengaygan. Ayrim hollarda bu so‘z haqiqatan ham qarovsiz ko‘rinishdagi o‘rta yoshli erkakni anglatsa, boshqa holatlarda u shunchaki “qari”, “zamonaviy emas” yoki “modadan qolgan” deb ko‘ringan insonlarga nisbatan qo‘llanadi.
Ba’zi erkaklar bu atamani hazil sifatida o‘zlariga nisbatan ham ishlatadi. Biroq ko‘p hollarda u kamsitish yoki masxara qilish vositasi bo‘lib xizmat qiladi.
Nega aynan 30 yoshdan oshgan erkaklar?
Muttaxassislar fikricha, bu mem ortida yanada chuqurroq ijtimoiy qo‘rquvlar yotadi. U faqat tashqi ko‘rinish haqida emas, balki qarish, jozibadorlikni yo‘qotish va “yoshlar bozori”dan chetda qolish kabi psixologik xavotirlarni ham aks ettiradi.
Ilgari internet muhitida ayollar tashqi ko‘rinishiga qarab qattiq tanqid qilinar edi. Hozir esa xuddi shu tendensiya ma’lum darajada erkaklarga ham yo‘naltirilmoqda.
Shunchaki internet hazilimi?
Rasman “skuf” hali adabiy til me’yoriga kirmagan. Biroq uning ommalashuvi shunchalik kuchliki, filologlar ham bu fenomenga e’tibor qaratmoqda. 2024 yilda bu atama “yil so‘zlari” muhokamasida qisqa ro‘yxatga kiritilib, ekspertlar ovoz berishida eng ko‘p tilga olingan uchta so‘zdan biri bo‘ldi.
Bu esa bir narsani ko‘rsatadi: kechagina internet forumlarida paydo bo‘lgan oddiy mem bugun ommaviy madaniyat va til muhokamalarining bir qismiga aylanib ulgurgan.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
