Jahon siyosiy arenasidagi keskinliklar avj olayotgan bir paytda, Eron rasman tinchlik yo‘lini tanladi. Islom Respublikasi tashqi ishlar vaziri Abbos Aroqchi Trampning bayonotiga rasmiy munosabat bildirib, agar AQSH Eronga qarshi harbiy harakatlarni to‘xtatsa, Tehron ham o‘zining mudofaa amaliyotlarini to‘xtatishga tayyorligini maʼlum qildi.
Vazirning bayonotiga ko‘ra, keyingi ikki hafta mobaynida Ho‘rmuz bo‘g‘ozi orqali xavfsiz o‘tish jarayoni «Eron qo‘shinlari bilan muvofiqlashtirilgan holda va texnik cheklovlarni hisobga olgan holda» amalga oshiriladi. Bu esa mintaqadagi barqarorlik va savdo yo‘llarining xavfsizligini taʼminlashga qaratilgan qadam hisoblanadi.
Associated Press nashri muzokaralar jarayonidan xabardor manbalarga tayanib xabar berishicha, Tehron bu ikki hafta ichida Eron va O‘mon bo‘g‘ozidan o‘tayotgan kemalardan tranzit to‘lovlarini talab qilishni davom ettirishi mumkin. Bu orqali mamlakat strategik nazoratini saqlab qolish va suv yo‘llarini xavfsiz tarzda boshqarishga intiladi.
Eron milliy xavfsizlik kengashi bayonotida aytilishicha, Trampning taklifini qabul qilishi bilan Islom Respublikasi «umidsiz tahdidlar va aldovlardan voz kechdi». Shu bilan birga, mamlakat dushmanlari «Eron xalqiga qarshi olib borilgan adolatsiz va qonunga zid urushda tarixiy mag‘lubiyatga uchragani» taʼkidlandi. Bayonotda eʼtirof qilinishicha, Eron «katta g‘alabaga erishdi va jinoyatchi AQSHni o‘zining o‘n banddan iborat rejasini qabul qilishga majbur qildi».
Ushbu kelishuv doirasida AQSH quyidagi vazifalarni o‘z zimmasiga oldi: Eronga hujum qilmaslik, Ho‘rmuz bo‘g‘ozi ustidan Eron nazoratini saqlab qolish, uranni boyitish huquqini eʼtirof etish, barcha birlamchi va ikkilamchi sanksiyalarni bekor qilish, BMT Xavfsizlik kengashi rezolyutsiyalarini to‘xtatish, tovon to‘lash, AQSH harbiy kuchlarini mintaqadan olib chiqish va barcha frontlardagi harbiy harakatlarni, xususan Livandagi qarshilik harakatlariga qarshi kurashni to‘xtatish.
Hozircha AQSH tomonidan ushbu rejadagi muayyan talablar bo‘yicha rasmiy bayonot berilmadi. Ammo Eronning bu qadami mintaqada tinchlikka va iqtisodiy faollikning ortishiga yo‘l ochishi, shuningdek, global siyosatda yangi bahs va muzokaralar uchun zamin yaratishi mumkinligi ayni haqiqatdir.
Taʼkidlash joizki, bu voqea Janubiy Osiyo va Yaqin Sharq uchun strategik ahamiyatga ega bo‘lib, qator davlatlar uchun savdo yo‘llari va energiya taʼminotining barqarorligini taʼminlashda muhim qadam sifatida baholanmoqda.
Eron va AQSH o‘rtasidagi bu «ikki haftalik tanaffus» global siyosatdagi katta harakatlar oldidan tashlab qo‘yilgan muhim intizorlik davriga aylanishi mumkin.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
