Tarixiy burilish: AQSH qo‘shinlari Iroqni butunlay tark etdi!

Yaqin Sharq siyosiy xaritasida va mintaqa xavfsizligi tarixida yangi davr boshlandi: AQSH Qurolli Kuchlari Iroq hududini to‘liq tark etdi. Germaniyaning «DPA» axborot agentligiga tayanib xabar berilishicha, Iroq hukumatining yuqori martabali vakili AQSHning barcha jangovar bo‘linmalari hamda ularga moddiy-texnik (orqa front) ta’minot ko‘rsatgan barcha harbiy kuchlari mamlakatdan to‘liq olib chiqib ketilganini tasdiqladi. Hozircha Pentagon tomonidan ushbu ma’lumotga rasmiy izoh berilmagan bo‘lsa-da, Bag‘dodda ushbu sana munosabati bilan umummilliy tantanalar va «Mustaqillik kuni» sifatida bayram tadbirlari rejalashtirilgan.

Qo‘shinlarni olib chiqish bo‘yicha yakuniy kelishuvga 2024 yilda erishilgan bo‘lib, 2025 yil holatiga ko‘ra mamlakatda 2500 nafar amerikalik harbiy xizmatchi qolgan edi. Bundan tashqari, Turkiya ham Iroq bosh vaziri Ali az-Zaidi va Rajab Toyyib Erdo‘g‘on o‘rtasida Nyu-Yorkda erishilgan bitim asosida «Bashika-Zelikan» harbiy bazasini iroqliklarga topshirib, o‘z qo‘shinlarini bosqichma-bosqich olib chiqishga kelishib oldi.

«23 yillik missiyaning tugashi, 2500 harbiy va milliy bayram»: Tarixiy qadamning 5 ta asosiy nuqtasi

AQSH va Turkiya qo‘shinlarining Iroqdan chiqib ketishi bo‘yicha eng muhim rasmiy dalillar:

• AQSH kuchlari to‘liq olib chiqildi: Jangovar qismlar va barcha moddiy-texnik ta’minot bazalari Iroqni to‘liq tark etdi;

• 2500 askar va so‘nggi bazalar: 2025 yilgacha qolgan kontingent asosan kurdlar hududi bo‘lgan Erbilda hamda Bag‘dodning «Yashil hududi»da joylashgan edi;

• Iroqda «Mustaqillik kuni» tantanalari: Hukumat xorijiy qo‘shinlarning to‘liq chiqib ketishini yangi mustaqillik ramzi sifatida keng nishonlashga hozirlik ko‘rmoqda;

• Pentagon hozircha sukut saqlamoqda: AQSH Mudofaa vazirligi tomonidan rasmiy bayonot berilmagan bo‘lsa-da, jarayon 2024 yilgi reja asosida yakunlandi;

• Turkiya ham qo‘shinlarini olib chiqmoqda: BMT sammiti doirasida Erdo‘g‘on va Iroq bosh vaziri Ali az-Zaidi «Bashika-Zelikan» harbiy bazasini Iroq armiyasiga topshirishga kelishib oldi.

Iroq hududidagi xorijiy harbiy hozirlik va yangi davr ko‘rsatkichlari tasnifi

AQSH va Turkiyaning Iroqdagi missiyalari bo‘yicha rasmiy ko‘rsatkichlar taqqosi:

Geosiyosat va mintaqaviy xavfsizlik ekspertizasi: Nega AQSHning ketishi Iroq taqdirini o‘zgartiradi?

Xalqaro xavfsizlik tahlilchilari, sharqshunoslar va harbiy ekspertlarning xulosalari:

• «2003 yilgi bosqindan keyingi suverenitet»: AQSHning 2003 yilgi harbiy invaziyasidan keyin boshlangan davr rasman yakuniga yetdi; Iroq hukumati barcha xorijiy harbiy bazalar va qurolli tuzilmalar ustidan nazoratni o‘z qo‘liga olish orqali mamlakatning to‘liq mustaqilligini tiklashga erishmoqda;

• Mintaqadagi kuchlar muvozanati va Eron omili: Amerika qo‘shinlarining ketishi Bag‘dodga o‘z mudofaasini mustaqil ta’minlash mas’uliyatini yuklaydi; tahlilchilar bu bo‘shliqni Tehron ta’siridagi guruhlar to‘ldirishi mumkinligidan xavotir bildirsa-da, Iroq rasmiylari Turkiya bilan murosaga kelish orqali ko‘p vektorli muvozanat siyosatini yuritishga intilmoqda;

• Turkiya bilan kelishuvning ahamiyati: Shimoliy Iroqdagi «Bashika-Zelikan» bazasining qaytarilishi Anqara va Bag‘dod o‘rtasidagi chegara xavfsizligi va kurd qurolli guruhlariga qarshi kurash bo‘yicha yangi sheriklik modeli shakllanganini bildiradi; bu esa mintaqaning tinch rivojlanishiga zamin yaratadi.

Sizningcha, AQSH va xorijiy davlatlar harbiy kontingentlarining to‘liq chiqib ketishi Iroqda uzoq kutilgan barqarorlik va tinchlikni ta’minlay oladimi yoki yangi ichki ziddiyatlar xavfini tug‘diradimi? Iroq hukumatining bu tarixiy qadami Yaqin Sharq geosiyosatiga qanday ta’sir ko‘rsatadi deb hisoblaysiz? Shaxsiy tahlilingiz va fikrlaringizni izohlarda qoldiring hamda jahon maydonidagi eng yirik harbiy-siyosiy yangilikni yaqinlaringiz bilan baham ko‘ring!