AQSHda 50 yil o‘lim jazosini kutgan mahbus qatldan qutqarildi

AQSHning Florida shtati gubernatori Ron DeSantis qariyb 50 yil avval sodir etilgan shafqatsiz qotillik uchun o‘lim jazosiga hukm qilingan 74 yoshli Uilyam Tompsonning qatl etilishiga oid orderni bekor qildi. Bu haqda “New York Post” nashri xabar berdi.

Qayd etilishicha, Tompsonning qatl etilishi joriy yilning 14 oktyabr kuniga belgilangan edi. Biroq gubernator 9 oktyabr kuni, qatl amalga oshirilishiga atigi besh kun qolganida, uni ijro etish uchun berilgan tegishli hujjatni bekor qilish to‘g‘risida qaror qabul qilgan. DeSantis ushbu qarorga nima sabab bo‘lganini hozircha oshkor etmagan.

Nashr ma’lumotlariga ko‘ra, Uilyam Tompson demensiya va jiddiy kognitiv buzilishlardan aziyat chekayotgani aytilmoqda. Mahbusning advokati Brittni Leysi uning sog‘lig‘i keskin yomonlashganini bildirib, shoshilinch tibbiy yordam ko‘rsatish zarurligini ta’kidlagan.

Neyropsixolog Robert Ouauning xulosasiga ko‘ra, Tompson yaqinlashib kelayotgan qatlning mohiyatini va nima sababdan unga nisbatan bunday jazo qo‘llanilayotganini tushunish uchun zarur bo‘lgan aqliy qobiliyatini yo‘qotgan. Shu tariqa, mahbusning ruhiy va kognitiv holati uning qatl etilishi masalasida muhim omilga aylangan.

Qotillik 1976 yilda sodir etilgan

Tompson 1976 yilda Salli Ivester ismli ayolning o‘ldirilishida sherigi Rokko Surache bilan birga aybdor deb topilgan. Tergov ma’lumotlariga ko‘ra, erkaklar ayoldan 200 dollar talab qilishgan, biroq Ivester ularga atigi 25 dollar bera olgan.

Shundan keyin ular ayolga nisbatan shafqatsiz munosabatda bo‘lib, uni zanjirlar bilan urgan, sigaret bilan kuydirgan va qiynoqqa solgan. Keyin esa undan onasiga qo‘ng‘iroq qilib, qo‘shimcha pul so‘rashni talab qilishgan. Ivester olgan og‘ir tan jarohatlari va ichki a’zolariga yetgan shikastlar oqibatida vafot etgan.

Uilyam Tompson dastlab 1976 yilda o‘lim jazosiga hukm qilingan. Biroq keyinchalik uning jazosi bekor qilingan va u 1982 hamda 1987 yillarda qatl etilishdan saqlanib qolgan. 1989 yilda esa unga yana o‘lim jazosi tayinlangan. Shundan buyon Tompson AQSHda qatl etilishini kutayotgan mahbuslar qatorida bo‘lib kelgan.

Mahbusning aqliy holati huquqiy masalaga aylandi

Ma’lumot uchun, AQSH Konstitutsiyasining Sakkizinchi tuzatishi shafqatsiz va noodatiy jazolarni taqiqlaydi. Ruhiy kasallik yoki kognitiv buzilishlar sababli o‘z qatlining mohiyati va sababini anglay olmaydigan mahbuslarni qatl etish masalasi ham ushbu konstitutsiyaviy qoida bilan bog‘liq huquqiy cheklovlarga duch kelishi mumkin.

Hozircha Florida gubernatori Ron DeSantisning Tompsonga nisbatan chiqarilgan qatl orderini bekor qilish sabablari rasman ochiqlanmagan. Shu bois bu qarorning huquqiy va tibbiy asoslari haqida yakuniy xulosa chiqarish uchun qo‘shimcha ma’lumotlar zarur.