27 oktyabrdagi Isroil saylovlarining kutilmagan ssenariylari

AQSH prezidenti Donald Tramp 27 oktyabrga belgilangan Isroil parlamenti — Knesset saylovlari arafasida bosh vazir Binyamin Netanyahuga ochiqdan-ochiq «to‘liq va so‘zsiz» dalda berishini ma’lum qildi.

DW nashrining yozishicha, Oq uy rahbari 18 oktyabr kuni o‘zining Truth Social tarmog‘idagi sahifasida bu qarorini Vashington va Tel-Avivning Eronga qarshi mushtarak strategik manfaatlari bilan izohladi. Biroq bu qo‘llov mahalliy siyosiy maydonda Netanyahuning «Likud» partiyasi so‘rovlarda muxolifatga imkoniyatni boy berayotgan murakkab pallaga to‘g‘ri kelmoqda.

«Boshqa rahbar kelsa, Eron bilan yolg‘iz qolamiz»: Trampning asosiy da’vosi

AQSH prezidenti Netanyahu hokimiyatda qolishini mintaqaviy xavfsizlikning asosiy kafolati deb hisoblaydi:

• Eron tahdidi va yagona ittifoq: Trampning ta’kidlashicha, agar Isroilga boshqa rahbar kelsa, Vashington Tehronga mustaqil ravishda, yolg‘iz qarshi turishga majbur bo‘ladi. U esa bunday yo‘l tutish niyati yo‘qligini ochiq bildirdi;

• Birgalikdagi zarbalar: AQSH yetakchisi Netanyahu hukumati bilan hamkorlikda Eron rejimiga harbiy va moliyaviy jihatdan muttasil zarba berib kelinayotganini ta’kidladi;

• Bosim to‘xtamaydi: Tehron rasmiylari o‘z tashqi siyosatini o‘zgartirmaguncha, qo‘shma bosim va sanksiyalar davom etishi qayd etildi.

So‘rov natijalari: Gadi Ayzenkot peshqadamlik qilmoqda

Trampning qat’iy xayrixohligiga qaramay, Isroil ichidagi kayfiyat amaldagi bosh vazir foydasiga emas:

• «Yashar» partiyasi oldinda: The Jerusalem Post keltirgan ijtimoiy so‘rov natijalariga ko‘ra, Isroil armiyasining sobiq bosh qo‘mondoni Gadi Ayzenkot yetakchiligidagi muxolifatdagi «Yashar» partiyasi saylovda 22 ta mandat olishi mumkin;

• «Likud» ortda qolmoqda: Amaldagi hukumatning bosh kuchi bo‘lgan Netanyahuning «Likud» partiyasi esa atigi 19 ta mandat bilan ikkinchi o‘ringa tushib qolishi kutilmoqda;

• Teng kuchlar: Partiyalarning alohida ko‘rsatkichlaridan qat’i nazar, hukumat tarafdorlari va muxolifat bloklarining umumiy imkoniyatlari bir-biriga o‘ta yaqinligicha qolmoqda.

61 mandat muammosi va siyosiy inqiroz xavfi

Knessetdagi jami 120 ta o‘rindan ko‘pchilikni shakllantirish va yangi hukumat tuzish uchun kamida 61 ta ovozni birlashtirish talab etiladi. Shu bois alohida partiyaning ko‘proq o‘rin olishi uning mutlaq g‘alabasini kafolatlamaydi:

• Muxolifat koalitsiyasimi yoki o‘ng qanotmi? AP agentligining tahliliga ko‘ra, birinchi ssenariy — muxolifatning so‘l, markazchi va o‘ng partiyalarni yagona blokka jamlashi bo‘lsa, ikkinchi yo‘l — Netanyahuning o‘ta o‘ng siyosiy kuchlar bilan mavjud ittifoqini saqlab qolishidir;

• Arab partiyalarining «oltin ovozi»: Mamlakatda saylovchilarning qariyb 20 foizini tashkil etuvchi arab aholisi manfaatlarini ifodalovchi partiyalarga so‘rovlarda 13–15 ta mandat berilmoqda. Ular hal qiluvchi pallada kuchlar muvozanatini o‘zgartirib yuborishi mumkin;

• Qayta saylovlar ehtimoli: Agar kurashayotgan tomonlarning hech biri 61 ta o‘rinni jamlay olmasa, Isroil yana uzoq muddatli siyosiy tupikka yuz tutishi va muddatidan oldin qayta saylovlar o‘tkazilishi mumkin.