Anthropic mualliflik huquqi uchun 1,5 mlrd dollar toʻlaydi: AQSh tarixidagi rekord kelashuv

Sunʼiy intellekt olamida yirik sud jarayonlaridan biri yakuniga yetdi. Claude chat-botini ishlab chiquvchi Anthropic kompaniyasi mualliflik huquqlarini buzganlik uchun 1,5 milliard dollar miqdorida tovon puli toʻlashga rozi boʻldi. AQSh Federal sudi tomonidan tasdiqlangan ushbu kelashuv mamlakat tarixidagi intellektual mulk bilan bogʻliq eng yirik kompensatsiya sifatida qayd etildi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Mazkur qaror 2024-yilda yozuvchilar Andrea Bartz, Charles Graeber va Kirk Wallace Johnson tomonidan berilgan jamoaviy daʼvo arizasi asosida qabul qilindi. Mualliflar Anthropic kompaniyasini oʻzining Claude modelini oʻqitishda yuz minglab kitoblardan ruxsatsiz foydalanganlikda ayblagan edi. Daʼvogarlarning fikricha, kompaniya biznes-modelining asosini mualliflik huquqi bilan himoyalangan asarlarni ommaviy ravishda oʻzlashtirish tashkil etgan.

Sud jarayonida Anthropic haqiqatan ham LibGen va PiLiMi kabi "soya" kutubxonalari orqali millionlab kitoblarni noqonuniy qoʻlga kiritgani aniqlandi. Biroq, sud muhim bir jihatga eʼtibor qaratdi: kitoblardan sunʼiy intellekt modellarini oʻqitishda foydalanish AQSh qonunchiligidagi "fair use" (vijdonan foydalanish) tamoyiliga mos keladi. Shunga qaramay, tomonlar oʻzaro kelishuvga erishishni maʼqul koʻrishdi.

Kompensatsiya miqdori va mualliflarga toʻlovlar

Kelashuv shartlariga koʻra, ajratilgan mablagʻ taxminan 500 000 ta asar oʻrtasida taqsimlanadi. Bu har bir asar uchun oʻrtacha 3 000 dollardan toʻgʻri kelishini anglatadi. Taʼkidlash joizki, ushbu summa qonunchilikda belgilangan mualliflik huquqini qasddan buzganlik uchun beriladigan maksimal kompensatsiyadan qariyb toʻrt baravar koʻpdir.

Anthropic vakili Aparna Sridhar kompaniya ushbu sud jarayoni yakunlanganidan mamnun ekanini bildirdi. Uning soʻzlariga koʻra, shartlari mos keladigan muallif va nashriyotlarning 91 foizdan ortigʻi allaqachon oʻz ulushini olish istagini bildirgan. Toʻlovlar asarlari yuqorida tilga olingan noqonuniy kutubxonalarda topilgan ijodkorlarga beriladi.

Sunʼiy intellekt sanoatiga taʼsiri

Garchi 1,5 milliard dollar ulkan summa boʻlib koʻrinsa-da, bu Anthropic uchun ogʻir zarba boʻlmasligi kutilmoqda. Kompaniya soʻnggi investitsiya raundlaridan soʻng 183 milliard dollarga baholangan edi. Hozirda esa u 1 trillion dollarlik baho bilan birjaga (IPO) chiqishga tayyorgarlik koʻrmoqda. Avvalroq kompaniya bunday jarimalar biznes uchun "halokatli" boʻlishi mumkinligidan xavotir bildirgan edi.

Ushbu voqea butun dunyo boʻylab sunʼiy intellekt va mualliflik huquqi oʻrtasidagi munosabatlarni tartibga solishda yangi bosqichni boshlab beradi. Oʻzbekistonlik foydalanuvchilar va kontent yaratuvchilar uchun ham bu muhim signaldir, chunki global texnologik gigantlar endilikda maʼlumotlar bazasini shakllantirishda mualliflarning moddiy manfaatlarini koʻproq hisobga olishga majbur boʻladi.