Talon-toroj va firibgarlik uchun jazo qat’iylashdi: Zarar to‘lanmasa...

O‘zbekistonda firibgarlik va birovning mulkini talon-toroj qilish jinoyatini sodir etganlar uchun qonunchilik keskin qat’iylashtirildi. Endilikda jabrlanuvchilarga yoki davlatga yetkazilgan moddiy zararni oxirgi tiyinigacha to‘lamagan mahkumlar muddatidan ilgari shartli ravishda ozodlikka chiqarilmaydi.

Prezident tomonidan imzolangan yangi qonun bilan Jinoyat kodeksi va boshqa qonun hujjatlariga tegishli qo‘shimcha hamda o‘zgartirishlar kiritildi.

Eski imtiyoz endi firibgarlar uchun ishlamaydi

Ilgari mahkumlar belgilangan jazo muddatining muayyan qismini o‘tab bo‘lgach, qilmishidan pushaymonligi va xulq-atvoriga qarab muddatidan oldin shartli ozod qilinishi (parol) mumkin edi. Yangi qonunga ko‘ra, quyidagi jinoyatlar uchun ushbu imtiyozdan foydalanish tartibi tubdan o‘zgardi:

• O‘zlashtirish yoki rastrata qilish (davlat yoki o‘zgalar mulkini talon-toroj qilish);

• Firibgarlik (aldov yoki ishonchni suiiste’mol qilish vaziyati).

Yangi tizimning bosh talabi: Agar sodir etilgan jinoyat oqibatida yetkazilgan moddiy zararning o‘rni to‘liq qoplanmagan bo‘lsa, mahkum shartli ozodlikka chiqarilmaydi. Ozodlik yuzini ko‘rishning yagona yo‘li — yetkazilgan zararni yuz foiz to‘lab berishdir.

Korrupsiyaga qarshi yangi zarba: Ro‘yxat va nazorat

Mazkur yangi qonun nafaqat firibgarlarga, balki korrupsionerlarga qarshi kurashni ham yangi, tizimli bosqichga olib chiqmoqda. Hujjatda sohadagi quyidagi muhim islohotlar belgilab qo‘yildi:

• Aniq ro‘yxat: Qonunchilikda korrupsiyaga oid jinoyatlarning aniq va qat’iy ro‘yxati belgilandi.

• Ichki nazorat (Komplayens): Barcha davlat organlari va tashkilotlarida korrupsiyaga qarshi ichki nazorat tuzilmalari hamda komplayens tizimini tashkil etish majburiy etib belgilandi.

• Hududiy kengashlar: Joylarda korrupsiya holatlarini aniqlash, oldini olish va jarayonni doimiy nazorat qilish uchun alohida hududiy korrupsiyaga qarshi kurashish kengashlari shakllantiriladi.

Qonun qachondan kuchga kirdi?

Mazkur qonun rasmiy e’lon qilingan kundan boshlab darhol kuchga kirdi. Bu degani, yangi qoidalar ayni damda amalda va o‘zgalar haqqini yeb, zararni qoplamay «ichkarida» o‘tirgan shaxslarga nisbatan to‘g‘ridan to‘g‘ri qo‘llaniladi.

Xulosa aniq: qonunbuzarlik orqali topilgan pullar baribir egalariga qaytarilishi shart, aks holda jazoni oxirigacha o‘tashga to‘g‘ri keladi.