Oliy ta’limda yetishmovchilik: Bir o‘qituvchiga 200 nafargacha talaba to‘g‘ri kelmoqda
O‘zbekiston oliy o‘quv yurtlarida professor-o‘qituvchilar yetishmovchiligi va ish yuklamasining haddan tashqari yuqoriligi bilan bog‘liq jiddiy muammo aniqlandi. Ta’lim sifatini ta’minlash milliy agentligi tomonidan e’lon qilingan yangi hisobot oliy ta’lim tizimidagi ulkan nomutanosiblikni yaqqol ko‘rsatib berdi. Zamin.uz vaziyatning xavotirli tafsilotlarini taqdim etadi.
1,6 million talabaga atigi 61 ming o‘qituvchi
Bugungi kunda mamlakat oliy ta’lim tizimida talabalar ko‘lami juda katta: respublika bo‘yicha jami 1,6 milliondan ortiq talaba tahsil olmoqda. Biroq ularga dars beradigan va ilmiy rahbarlik qiladigan professor-o‘qituvchilar soni bor-yo‘g‘i 61 ming nafarni tashkil etadi. Bu raqamlar ta’lim muassasasining turiga qarab keskin farqlanadi.
OTM maqomiga ko‘ra yuklamalar: Xususiylarda ahvol og‘ir
Hisobot ma’lumotlariga ko‘ra, bir nafar o‘qituvchiga to‘g‘ri keladigan o‘rtacha talabalar soni quyidagicha taqsimlangan:
Davlat OTMlarida: bir o‘qituvchiga o‘rtacha 19,1 nafar talaba;
Xorijiy OTM filiallarida: bir o‘qituvchiga o‘rtacha 32,9 nafar talaba;
Nodavlat (xususiy) ta’lim muassasalarida: bir o‘qituvchiga o‘rtacha 55,3 nafar talaba to‘g‘ri kelmoqda.
Ko‘rinib turibdiki, nodavlat oliygohlarda o‘qituvchilar zimmasidagi real yuklama davlat muassasalariga qaraganda qariyb uch barobar ko‘p.
Ekstremal ko‘rsatkich: Bir murabbiyga 200 talaba!
Fan yo‘nalishlari kesimida eng murakkab vaziyat ijtimoiy-gumanitar fanlar sohasida kuzatilgan bo‘lib, u yerda bir domlaga o‘rtacha 44,3 nafar talaba to‘g‘ri keladi. Eng qulay va past yuklama esa ijod va sport yo‘nalishidagi oliy ta’lim muassasalarida (8,4) qayd etilgan.
Eng xavotirli jihati: Ayrim ta’lim muassasalarida birgina o‘qituvchi yoki murabbiyga 200 dan ortiq talaba to‘g‘ri keladigan ekstremal ko‘rsatkichlar ro‘yxatga olingan.
Bu vaziyat ta’lim sifatiga qanday ta’sir qiladi?
Mutaxassislar va ta’lim sohasi ekspertlarining ogohlantirishicha, bunday jiddiy nomutanosiblik oliy ta’limda ikkita yirik muammoni keltirib chiqaradi:
Individual ishlash imkoniyati yo‘qoladi: Bir paytning o‘zida yuzlab talabaga dars berishga majbur bo‘lgan o‘qituvchi har bir talabaning o‘zlashtirishini alohida nazorat qila olmaydi va ular bilan individual ishlay olmaydi.
Ilmiy faoliyat sifati pasayadi: Professor-o‘qituvchilarning butun vaqti va energiyasi faqatgina ulkan dars yuklamalarini bajarishga sarflanib, ilmiy-tadqiqot ishlari bilan shug‘ullanishga imkon qolmaydi.
Izohlar 0
…