Emoji ham o‘zgardi: 41 ta atama endi boshqacha ataladi

O‘zbek tilida rasmiy ish yuritishda qo‘llaniladigan yangi atamalar ro‘yxati e’lon qilindi. Bu safar gap faqat ilmiy yoki texnik so‘zlar haqida emas — kundalik hayotda ko‘p ishlatiladigan “emoji”, “brend”, “dedlayn”, “rasprodaja” kabi so‘zlarga ham o‘zbekcha muqobillar berildi.

41 ta atama rasmiy muomalaga kiritiladi

Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Atamalar komissiyasi o‘zbek tili qoida va me’yorlari asosida shakllantirilgan yangi so‘z va atamalar ro‘yxatini e’lon qildi.

Qayd etilishicha, komissiya turli fan va faoliyat sohalariga oid atamalarni muntazam tahlil qilib, ularning milliy til me’yorlariga mos muqobillarini ishlab chiqmoqda.

Bu jarayon atamalardan rasmiy hujjatlar, davlat tashkilotlari va ish yuritishda bir xil tarzda foydalanishni ta’minlashga qaratilgan.

“Emoji” — “hisbelgi”, “rasprodaja” — “arzonsotuv”

Yangi ro‘yxatda jami 41 ta xorijiy o‘zlashma so‘zning o‘zbekcha muqobili berilgan. Ular orasida ijtimoiy tarmoq, savdo, turizm, san’at, texnika va kundalik hayotga oid atamalar bor.

Masalan:

Ayniqsa, “emoji — hisbelgi”, “rasprodaja — arzonsotuv”, “dedlayn — so‘ngmuddat” kabi variantlar keng muhokamaga sabab bo‘lishi mumkin. Chunki bu so‘zlar faqat rasmiy hujjatlarda emas, oddiy muloqotda ham tez-tez uchraydi.

Nega bu muhim?

Atamalar komissiyasiga ko‘ra, bunday o‘zgarishlar o‘zbek tilining ilmiy va rasmiy uslubdagi imkoniyatlarini kengaytirishga xizmat qiladi.

“Ushbu jarayon o‘zbek tilining ilmiy va rasmiy uslubdagi imkoniyatlarini kengaytirish, terminologik tizimni milliylashtirish, atamalarning yagona me’yor asosida qo‘llanishini ta’minlash hamda davlat tilining nufuzini yanada mustahkamlashga xizmat qilmoqda”, — deyiladi xabarda.

Boshqacha aytganda, maqsad — xorijiy so‘zlarni shunchaki almashtirish emas, balki davlat tilida yagona va tushunarli terminologik tizim yaratish.

Yangi so‘zlar tez ommalashadimi?

Bu yerda asosiy savol shunda: odamlar “brend” o‘rniga “xosnom”, “xostel” o‘rniga “qo‘noquy”, “emoji” o‘rniga “hisbelgi” deyishga qanchalik tez o‘rganadi?

Tilda har qanday yangi atama avvaliga g‘alati eshitilishi tabiiy. Lekin rasmiy hujjatlar, OAV, ta’lim va davlat tashkilotlarida bir xil qo‘llanish boshlansa, ayrim so‘zlar sekin-asta odatga aylanishi mumkin.

Muhokama endi boshlanadi

Yangi atamalar ro‘yxati o‘zbek tilini milliy me’yorlar asosida boyitish yo‘lidagi yana bir qadam sifatida baholanmoqda. Ammo bu so‘zlarning qay biri xalq tiliga tez singishi, qay biri esa faqat rasmiy doiralarda qolib ketishi vaqt bilan ma’lum bo‘ladi.

Siz qaysi yangi atamani ma’qul deb hisoblaysiz: “hisbelgi”, “arzonsotuv”, “so‘ngmuddat” yoki “qo‘noquy”?