«Sharmandali mahalla», «uyatli xonadon»: Chinozda yangi bahs...

Toshkent viloyati Chinoz tumani hokimi Sherzod Salihov ishtirokida o‘tkazilgan yig‘ilish videosi ijtimoiy tarmoqlarda qizg‘in muhokamaga sabab bo‘ldi. Unda obodonlashtirish ishlari qoniqarsiz deb topilgan Birlik mahallasiga «Sharmandali mahalla» yozuvini osish, talablarni bajarmagan ayrim uylarni esa «Uyatli xonadon» deb belgilash haqida topshiriq berilgan.

Hokimlik Birlik mahallasidagi holat tanqid qilinganini tasdiqlab, uni «ramziy ma’noda» shunday nom bilan e’tirof etgan. Biroq xususiy xonadonlarni omma oldida uyaltirish usuli inson qadri, shaxsiy hayot va boshqaruv madaniyatiga doir jiddiy savollarni o‘rtaga chiqardi.

«Xalq ko‘radigan joyga il»

27 iyul kuni hokimlik axborot xizmati tomonidan e’lon qilingan videoda tuman hokimi mahalla raislari va mutasaddilar bilan obodonlashtirish masalalarini muhokama qiladi.

Salihov Birlik mahallasi binosi hovlisida gul, rayhon va ko‘chatlar ekilmagani, begona o‘tlar o‘sib ketgani hamda o‘rilgan xashaklar yig‘ishtirilmaganini tanqid qiladi.

Shundan so‘ng u qo‘liga «Sharmandali mahalla» deb yozilgan lavhani olib, uni odamlar ko‘radigan joyga osish bo‘yicha topshiriq beradi.

«Sharmandali mahalla bu — Birlik mahallasi», — deydi hokim videoda.

Chinoz tumani hokimligining rasmiy Telegram kanalidagi xabarda ham Birlik «tayanch — og‘ir mahalla» sifatida ko‘rsatilgan. Mas’ullar faoliyati qoniqarsiz baholanib, mahalla «ko‘pchilikning fikri va berilgan baholar asosida ramziy ma’noda» «Sharmandali mahalla» deb e’tirof etilgani yozilgan.

Endi xonadonlar ham suratga olinadi

Videodagi topshiriq faqat mahalla binosi bilan cheklanmagan. Tumandagi korxona va tashkilotlar rahbarlaridan iborat 40 nafar mas’ulga mahalla raislari bilan birga uyma-uy yurish vazifasi yuklatilgan.

Ular dastlab o‘z tashkilotlari idoralarini, keyin esa mahalla raislarining xonadonlarini ko‘zdan kechirishi kerakligi aytilgan. O‘rganish jarayonida:

• darvozalarning bo‘yalgan yoki bo‘yalmagani;

• devorlarning oqlangani;

• ko‘cha tomonda gul, rayhon yoki ko‘chat borligi;

• hovli va tomorqaning holati suratga olinadi.

To‘rtta yo‘nalish bo‘yicha tayyorlangan fotosuratlar bir kun ichida hokimga taqdim etilishi belgilangan.

Salihov belgilangan muddatda talablar bajarilmasa, o‘sha uyga shaxsan borib, «Uyatli xonadon» yozuvini osishini aytgan.

Hozircha bunday lavhalar amalda biror xonadonga osilgani haqida tasdiqlangan ma’lumot yo‘q. Hokimlikning ochiqlangan rasmiy xabarida ham «Uyatli xonadon» tashabbusi, fuqarolarning roziligi yoki uylarni ko‘zdan kechirish tartibiga izoh berilmagan.

Obodonlashtirish qayerda tugaydi?

Ko‘chalar, ariqlar va jamoat hududlarini toza saqlash mahalliy idoralar hamda aholining umumiy manfaatiga xizmat qiladi. Qarovsiz maydonlarni tozalash va mas’ul rahbarlardan natija talab qilish hokimlik vazifalarining bir qismi hisoblanadi.

Biroq xususiy xonadonga kirish, uning hovlisi va tomorqasini suratga olish hamda uy egasini haqoratomuz nom bilan ommaga ko‘rsatish boshqa masaladir.

O‘zbekiston Konstitutsiyasining 26-moddasida insonning sha’ni va qadr-qimmati daxlsiz ekani belgilangan. 31-modda esa har bir insonga shaxsiy hayoti, sha’ni va qadr-qimmatini himoya qilish, shuningdek, uy-joy daxlsizligi huquqini kafolatlaydi. Uyga kirish va uni ko‘zdan kechirishga faqat qonunda belgilangan holatlar hamda tartib asosida yo‘l qo‘yiladi.

Bu normalar Chinozdagi topshiriq qonunbuzarlik deb topildi, degani emas. Bunday huquqiy xulosani vakolatli idora yoki sud berishi mumkin. Ammo «Uyatli xonadon» lavhasi, uylarni suratga olish va ommaviy sharmanda qilish usulining qonuniy asosi ochiq tushuntirilishi zarurligini ko‘rsatadi.

Natija talab qilishmi yoki ommaviy uyaltirishmi?

Birlik mahallasida sanitariya va obodonlashtirish bilan bog‘liq kamchiliklar bo‘lishi mumkin. Mas’ul rahbarlarning o‘z vazifasini bajarishi ustidan nazorat o‘rnatilishi ham tabiiy.

Ammo davlat idorasining maqsadi fuqaroni uyaltirish emas, muammoni hal qilish bo‘lishi kerak. Ayniqsa, uyni ta’mirlash, darvozani bo‘yash yoki ko‘chat ekish imkoniyati har bir oilaning moddiy ahvoliga ham bog‘liq.

Kimdir beparvolik sabab hovlisini qarovsiz qoldirgan bo‘lishi mumkin. Boshqa bir xonadon esa kam ta’minlangani, yolg‘iz keksa yoki nogironligi bo‘lgan shaxs yashagani uchun bu ishlarni bajara olmasligi ehtimoldan xoli emas. Bunday vaziyatda jazolovchi lavha emas, amaliy yordam samaraliroq natija berishi mumkin.

Chinozdagi voqea obodonlashtirishdan ham kattaroq masalani ko‘rsatdi: rahbar natija talab qilar ekan, inson qadri va qonun belgilagan chegarani ham unutmasligi kerak.

Fikringizni izohda qoldiring va maqolani tanishlaringizga Telegram yoki boshqa ijtimoiy tarmoqlarda ulashing!