Bolalarga nisbatan zo‘ravonlik uchun jazo kuchaytirilishi kutilmoqda

O‘zbekistonda bolalarni zo‘ravonlikning turli shakllaridan himoya qilish bo‘yicha qonunchilik yanada kuchaytirilishi mumkin. Buning uchun Jinoyat, Jinoyat-protsessual, Ma’muriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodekslar hamda qator qonun hujjatlariga o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritishni nazarda tutuvchi qonun loyihasi Oliy Majlis Qonunchilik palatasiga kiritildi.

Hujjat 29 sentyabr kuni quyi palataniң navbatdagi majlisida ko‘rib chiqilishi rejalashtirilgan.

Qonun loyihasi nimani o‘zgartirishi mumkin?

Yangi tashabbusning asosiy maqsadi — bolalarga nisbatan zo‘ravonlik holatlari uchun javobgarlik choralarini kuchaytirish va ularni himoya qilishning huquqiy mexanizmlarini yanada takomillashtirish.

Loyiha bilan bir vaqtning o‘zida bir nechta muhim kodekslarga o‘zgartirish kiritish taklif etilmoqda. Bu esa masalaning faqat jazo choralari bilan cheklanib qolmasdan, zo‘ravonlik holatlarini aniqlash, tergov qilish va bolaning huquqlarini himoyalash jarayonlarini ham qamrab olishini anglatadi.

Bolaning xavfsizligi ustuvor yo‘nalishga aylanmoqda

O‘zbekistonda bolalarni zo‘ravonlikdan himoya qilish bo‘yicha alohida huquqiy baza allaqachon shakllantirilgan.

2024 yil 14 noyabrda «Bolalarni zo‘ravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish to‘g‘risida»gi qonun qabul qilingan. Unda bolalarni zo‘ravonlikning turli shakllaridan himoya qilish sohasidagi munosabatlar tartibga solingan.

Shuningdek, 2025 yil dekabrida 2026–2030 yillarga mo‘ljallangan Bolalarni zo‘ravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish strategiyasi tasdiqlangan.

Strategiyada zo‘ravonlik holatlarini erta aniqlash, profilaktikani kuchaytirish, jabrlangan bolalarga huquqiy, psixologik va ijtimoiy yordam ko‘rsatish kabi yo‘nalishlar belgilangan.

Zo‘ravonlik holatini yashirishga ham e’tibor kuchaytiriladi

Strategiyani amalga oshirish bo‘yicha chora-tadbirlar dasturida ham bolalarni himoya qilish mexanizmlarini kuchaytirishga qaratilgan bir qator qonunchilik tashabbuslari belgilangan.

Jumladan, bolalarga nisbatan zo‘ravonlik holatlarini aniqlagan ayrim tashkilotlar xodimlari bu haqda xabar bermagani uchun ma’muriy javobgarlik belgilash, jabrlangan bolalarga davlat hisobidan yuridik yordam ko‘rsatish va protsessual harakatlarda bolaning manfaatlarini himoya qilish mexanizmlarini kuchaytirish taklif etilgan.

Shu bilan birga, zo‘ravonlikdan jabrlangan yoki unga guvoh bo‘lgan bolalar bilan ishlashda ularning qayta ruhiy jarohat olish xavfini kamaytirishga qaratilgan yondashuvlar ham nazarda tutilgan.

Endi navbat — qonun loyihasining muhokamasiga

Qonun loyihasi hozircha taklif bosqichida. U 29 sentyabr kuni Oliy Majlis Qonunchilik palatasining navbatdagi majlisida ko‘rib chiqilishi belgilangan.

Demak, hujjatning yakuniy mazmuni va undagi normalar keyingi muhokamalar jarayonida o‘zgarishi mumkin.

Biroq tashabbusning umumiy yo‘nalishi aniq: bolalarga nisbatan zo‘ravonlik holatlariga huquqiy munosabatni kuchaytirish, jabrlangan bolaning manfaatlarini himoya qilish va bunday holatlarning oldini olish mexanizmlarini takomillashtirish.

Bola xavfsizligi masalasida asosiy maqsad faqat jazoni kuchaytirish emas, zo‘ravonlikning oldini olish va jabrlangan bolani ishonchli himoya qilish mexanizmlarini mustahkamlashdan iborat.

Shu sababli 29 sentyabrdagi muhokama nafaqat huquqiy normalar, balki bolalarning xavfsizligi va huquqlarini ta’minlashga qaratilgan tizimning keyingi bosqichi nuqtayi nazaridan ham muhim ahamiyat kasb etadi.