O‘zbekistonda savdo va xizmat ko‘rsatish sohasida hisob-kitob tizimini yanada takomillashtirishga qaratilgan yangi hukumat qarori loyihasi ishlab chiqildi. Hujjatda elektron cheklar, retsept asosida sotiladigan dori vositalari, raqamli markirovka va soliq ma’muriyatchiligiga oid bir qator o‘zgarishlar nazarda tutilgan.
Loyihaga ko‘ra, kelgusida retsept bilan beriladigan dori vositalari sotilganda elektron retsept raqami kassa chekida majburiy tarzda aks ettirilishi mumkin. Bu tartib dorixonalarda savdo jarayonini yanada shaffof qilish, retseptli dorilar aylanmasini nazorat qilish va iste’molchilar xavfsizligini ta’minlashga xizmat qilishi kutilmoqda.
Bunday o‘zgarish, ayniqsa, dori vositalari savdosida hisob-kitob intizomini kuchaytirish uchun muhim. Chunki retsept bilan beriladigan preparatlar nazoratli tartibda sotilishi kerak. Elektron retsept raqamining chekda ko‘rsatilishi esa har bir savdo amaliyotini aniq qayd etish imkonini beradi.
Hujjatda soliq sohasiga oid yana bir muhim jihat ham bor. Qo‘shilgan qiymat solig‘ining salbiy farq summasini tezlashtirilgan tarzda qoplash tartibi faqat Prezident qarori bilan tasdiqlangan yirik soliq to‘lovchilar ro‘yxatiga kiritilgan kompaniyalarga nisbatan qo‘llanishi belgilanmoqda. Bu orqali mazkur mexanizmdan foydalanish tartibini aniqlashtirish va uni maqsadli qo‘llash ko‘zda tutilgan.
Shuningdek, loyihada raqamli markirovka va kontrafakt mahsulotlar aylanmasiga oid normalar ham ko‘rib chiqilmoqda. Qalbaki raqamli markirovkalangan va kontrafakt mahsulotlarni import qilish, ishlab chiqarish hamda sotish bo‘yicha jinoiy javobgarlikni nazarda tutuvchi normani bekor qilish taklif etilgan.
Bu band atrofida muhokamalar bo‘lishi tabiiy. Chunki kontrafakt mahsulotlarga qarshi kurash iste’molchilar huquqini himoya qilish, bozorda halol raqobatni ta’minlash va davlat nazoratini kuchaytirish nuqtayi nazaridan muhim masala hisoblanadi. Shu bois yakuniy qarorda ushbu normaning qanday ko‘rinishda saqlanishi yoki o‘zgartirilishi katta ahamiyatga ega bo‘ladi.
Hukumat ta’kidlashicha, taklif etilayotgan choralar iqtisodiyotda xufiyona aylanmani qisqartirishga qaratilgan. Shu bilan birga, savdo va xizmat ko‘rsatish sohasiga zamonaviy axborot texnologiyalarini keng joriy etish, nazorat-kassa mashinalari tizimini takomillashtirish va hisob-kitob jarayonlarini yanada shaffoflashtirish maqsad qilingan.
Bugungi kunda savdo sohasida raqamlashtirish jarayoni tezlashib bormoqda. Elektron cheklar, onlayn kassa, raqamli markirovka va elektron retseptlar kabi mexanizmlar bozordagi harakatlarni aniqroq kuzatish imkonini beradi. Bu esa tadbirkorlar uchun ham, davlat organlari uchun ham yagona va tushunarli tizim yaratishi mumkin.
Ammo har qanday yangi tartib amaliyotga qulay shaklda joriy etilishi muhim. Tadbirkorlar uchun ortiqcha byurokratiya paydo bo‘lmasligi, dorixonalar va xizmat ko‘rsatish nuqtalari texnik jihatdan tayyor bo‘lishi, aholi esa yangi tizimni oson tushunishi kerak. Aks holda yaxshi g‘oya qog‘ozda chiroyli, amalda esa qiyin bo‘lib qolishi mumkin.
Qisqasi, O‘zbekistonda savdo va xizmat ko‘rsatish sohasida hisob-kitob tizimini takomillashtirish bo‘yicha yangi qaror loyihasi tayyorlandi. Unda retseptli dorilar chekida elektron retsept raqamini ko‘rsatish, QQS qoplash tartibini aniqlashtirish va raqamli markirovka bo‘yicha o‘zgarishlar nazarda tutilgan. Maqsad aniq: xufiyona aylanmani qisqartirish va hisob-kitobni raqamli, shaffof tizimga o‘tkazish.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
