JSHSHIR kodini o‘qishni bilasizmi? Har bir fuqaro bilishi kerak bo‘lgan muhim ma’lumot

Bugungi kunda bank muassasalari, notarial idoralar, soliq xizmatlari va Yagona interaktiv davlat xizmatlari portalida (my.gov.uz) fuqarolardan birinchi navbatda so‘raladigan asosiy ma’lumot — bu JSHSHIR (jismoniy shaxsning shaxsiy identifikatsiya raqami) hisoblanadi. Ko‘pchilik pasport yoki ID-karta pastida ko‘rsatilgan ushbu 14 ta raqamni shunchaki tasodifiy sonlar to‘plami deb o‘ylaydi, biroq bu raqamlar inson haqidagi muhim ma’lumotlarni jamlagan qat’iy algoritmik raqamli shifrdir.

Infografikada ko‘rsatilgan namuna (masalan: 3 010180 005 001 4) misolida ushbu 14 ta raqamning har biri qanday vazifani bajarishi va ma’nosini ko‘rib chiqamiz.

14 ta raqam strukturasi: Kod qanday shifrlanadi?

JSHSHIR beshta asosiy blokdan tashkil topgan bo‘lib, ular fuqaroning jinsi, tug‘ilgan sanasi va joyi haqida to‘liq ma’lumot beradi:

• 1-raqam — Jins va asr indeksi: Mazkur raqam fuqaroning qaysi asrda tug‘ilgani va jinsini bildiradi (masalan, infografikadagi «3» raqami 1900–1999 yillar oralig‘ida tug‘ilgan erkak jinsiga mansub fuqaroni anglatadi);

• Keyingi 6 ta raqam — Aniq tug‘ilgan sana: Fuqaroning tug‘ilgan kuni, oyi va yilini ketma-ket aks ettiradi (masalan, «010180» raqami 1980 yil 1 yanvar kunini bildiradi);

• Keyingi 3 ta raqam — Hudud (shahar yoki tuman) kodi: Inson tug‘ilgan yoki ro‘yxatga olingan aniq ma’muriy hududning maxsus klassifikator bo‘yicha kodi (namunada: «005»);

• Keyingi 3 ta raqam — Shaxsiy tartib raqami: Aynan shu kuni va shu hududda tug‘ilgan fuqarolarning tizimga kiritilgan navbat tartibi (namunada: «001»);

• Oxirgi 1 ta raqam — Nazorat kodi: Barcha oldingi 13 ta raqamning to‘g‘riligini maxsus matematik formula orqali tekshiruvchi va tasdiqlovchi yakuniy nazorat raqami (namunada: «4»).

Nega JSHSHIR pasport seriyasidan ustun turadi?

Ilgari asosiy identifikator sifatida pasport seriyasi va raqami (masalan, AA 1234567) ishlatilgan bo‘lsa, endilikda butun davlat va moliya tizimi JSHSHIRga to‘liq o‘tmoqda:

• Bir umrga beriladigan kod: Pasport yo‘qolganda, muddati tugaganda yoki familiya o‘zgarganda pasport seriyasi o‘zgaradi, ammo JSHSHIR inson tug‘ilganidan umrining oxirigacha o‘zgarmaydi;

• Qalbakilashtirishning imkonsizligi: Tizim nazorat kodi va algoritmik himoyaga ega bo‘lgani bois, to‘qib chiqarilgan raqamlarni avtomatik tarzda rad etadi;

• Yagona raqamli kalit: Haydovchilik guvohnomasi, soliq to‘lovchining identifikatsiya raqami (STIR/INN), jamg‘arib boriladigan pensiya daftarchasi (INPS) va bank hisobvaraqlari endilikda yagona JSHSHIR atrofida birlashtirilgan.

Shu bois, plastik karta ochish, kredit olish, davlat xizmatlaridan foydalanish va rasmiy hujjatlarni rasmiylashtirishda mazkur 14 talik raqamlar qatori eng muhim raqamli hujjat hisoblanadi.