Oʻn yillar davomida AQSH hukumati Sovuq urush davridan qolgan 100 tonnaga yaqin plutoniy zaxirasini saqlash muammosiga duch kelmoqda. Atom bombalari uchun ishlab chiqarilgan ushbu radioaktiv material hozirda yuqori darajadagi xavfsizlik obʻektlarida saqlanmoqda. Endilikda hukumat ushbu moddaning bir qismini yoʻq qilish va undan foydali maqsadlarda foydalanish uchun xususiy startaplarni jalb qilishga qaror qildi. Bu haqda Techcrunch.com xabar beradi.
AQSH Energetika vazirligi seshanba kuni beshta yadroviy startapni tanlab olganini va ular bilan plutoniy yetkazib berish boʻyicha muzokaralar boshlanishini eʻlon qildi. Ushbu kompaniyalar orasida Oklo, Standard Nuclear, Shine Technologies, Flibe Energy va Exodys Energy bor. Mazkur loyiha doirasida hukumat utilizatsiya qilinishi kerak boʻlgan 34 tonna plutoniyni yangi avlod reaktorlari uchun yoqilgʻi sifatida taqdim etishni rejalashtirmoqda.
Oklo kompaniyasi ham anʻanaviy uran, ham plutoniyda ishlay oladigan reaktorlar ustida ishlamoqda. Shunisi eʻtiborliki, AQSH Energetika vaziri Chris Wright ilgari Oklo kengashi aʻzosi boʻlgan, biroq lavozimga tayinlangach, oʻz ulushlarini sotgan. Shuningdek, OpenAI rahbari Sam Altman ham oʻtgan yilga qadar ushbu kompaniya kengashiga raislik qilgan.
Exodys Energy va Flibe Energy kabi boshqa startaplar ham uran va plutoniy aralashmasidan iborat MOX (mixed oxide fuel) yoqilgʻisidan foydalanish texnologiyalarini rivojlantirmoqda. Hozirda MOX yoqilgʻisi asosan Fransiyada ishlab chiqariladi. Oklo hamkori boʻlgan Britaniyaning Newcleo kompaniyasi esa yaqin kelajakda oʻzining yoqilgʻi ishlab chiqarish korxonasini qurishni rejalashtirgan.
Biroq, bu tashabbus barcha mutaxassislarga ham maʻqul kelmayapti. Plutoniy yadro quroli asosi boʻlgani sababli, uni tashish va saqlash xavfsizligi boʻyicha jiddiy xavotirlar mavjud. Nuclear Threat Initiative vakili Scott Roeckerning soʻzlariga koʻra, boshqa davlatlar ham bu usulni sinab koʻrgan, ammo yakunda plutoniyni yoqilgʻi sifatida ishlatishdan koʻra, uni butunlay koʻmib yuborish xavfsizroq degan xulosaga kelgan.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
