NASA tovushdan tez uchuvchi X-59 samolyotini yangi bosqichda sinovdan oʻtkazdi

AQSH Milliy aeronavtika va koinot boshqarmasi (NASA) aviatsiya olamida inqilobiy oʻzgarish yasashi kutilayotgan X-59 eksperimental samolyotini sinovdan oʻtkazishda muhim muvaffaqiyatga erishdi. Quesst dasturi doirasida yaratilgan ushbu havo kemasi navbatdagi parvoz davomida oʻzining maksimal tezlik koʻrsatkichlariga yaqinlashdi va belgilangan balandlik marrasini zabt etdi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

ixbt.com maʼlumotiga koʻra, 12-iyun kuni oʻtkazilgan sinovlar davomida X-59 samolyoti ilk bor 1,4 Max tezlikka (soatiga taxminan 1487 kilometr) erishdi. Parvoz dengiz sathidan qariyb 17 kilometr balandlikda amalga oshirildi. Shunisi eʼtiborliki, ushbu koʻrsatkichlar kelajakdagi asosiy tadqiqotlar uchun poydevor boʻlib xizmat qiladi.

Ovoz zarbasisiz parvoz texnologiyasi

Loyiha oldida turgan eng asosiy vazifa — tovushdan tez uchish vaqtida yuzaga keladigan kuchli portlashsimon tovushni (tovush zarbasini) bartaraf etishdir. Odatda bunday samolyotlar aholi punktlari ustidan uchib oʻtganda derazalarni zirillatuvchi kuchli shovqin hosil qiladi. X-59 esa maxsus konstruksiyasi tufayli ushbu shovqinni yumshoq "tirsillash" darajasiga tushirishga moʻljallangan.

Hozirgi sinov bosqichida X-59 samolyotiga NASAning F-15 tadqiqot qiruvchi samolyoti hamrohlik qilmoqda. F-15 havodagi zarba toʻlqinlarini oʻlchash va eksperimental apparat atrofidagi havo oqimlarini tahlil qilish uchun maxsus uskunalar bilan jihozlangan. Hozircha akustik koʻrsatkichlar toʻliq baholanmayapti, chunki hamrohlik qilayotgan qiruvchi samolyotning oʻzi ham shovqin hosil qiladi.

Kelajakdagi rejalar va tijoriy istiqbollar

Parvoz rejimlarini kengaytirish dasturi yakunlangach, mutaxassislar akustik validatsiya bosqichiga oʻtadilar. Ushbu jarayonda yerda oʻrnatilgan datchiklar yordamida samolyotning haqiqiy shovqin darajasi oʻlchanadi. Shundan soʻng NASA samolyotni AQSHning turli shaharlari uzra uchirishni rejalashtirgan.

Shahar aholisi oʻrtasida oʻtkaziladigan soʻrovnomalar va toʻplangan maʼlumotlar xalqaro aviatsiya regulyatorlariga taqdim etiladi. Bu maʼlumotlar quruqlik ustidan tijoriy maqsadlarda tovushdan tez uchishga qoʻyilgan taqiqlarni qayta koʻrib chiqish uchun asos boʻlishi mumkin. Agar loyiha muvaffaqiyatli yakunlansa, yoʻlovchi tashish aviatsiyasida yangi davr boshlanadi.

Ekspertlarning fikricha, X-59 texnologiyasi asosida yaratiladigan kelajak avlod yoʻlovchi samolyotlari qitʼalararo parvoz vaqtini ikki baravargacha qisqartirish imkonini beradi. Bu esa nafaqat vaqtni tejash, balki global logistika va biznes aloqalari samaradorligini oshirishda muhim ahamiyat kasb etadi.