Boeing koinotda kvant tarmogʻini yaratish yoʻlida muhim sinovni muvaffaqiyatli yakunladi

Aviatsiya va kosmik texnologiyalar giganti Boeing kompaniyasi kvant aloqa tizimlarini yangi bosqichga olib chiquvchi Q4S (Quantum 4 Satellite) loyihasining yer usti sinovlarini muvaffaqiyatli yakunlaganini eʼlon qildi. Ushbu texnologiya kelajakda butun dunyoni qamrab oluvchi oʻta xavfsiz kvant interneti va global hisoblash tarmoqlarini yaratishda poydevor vazifasini oʻtaydi. Sinovlar natijasida kvant "chalkashligini koʻchirish" mexanizmi yuqori aniqlikda ishlashi isbotlandi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Kvant chalkashligi — ikki fotonning bir-biri bilan masofadan qatʼi nazar uzviy bogʻlanib qolishi hodisasidir. Biroq, masofa ortgani sayin ushbu bogʻliqlik zaiflashib boradi, bu esa yer usti tolali aloqa liniyalari orqali global tarmoq qurishga toʻsqinlik qiladi. Boeing muhandislari taklif etayotgan Q4S tizimi aynan shu muammoni sunʼiy yoʻldoshlar yordamida hal qilishga qaratilgan. ixbt.com maʼlumotiga koʻra, yangi qurilma bir vaqtning oʻzida toʻrtta chalkash fotonni generatsiya qila oladi.

Kvant texnologiyalarida yangi davr

Mavjud kvant aloqa loyihalari asosan ikki nuqta oʻrtasidagi toʻgʻridan-toʻgʻri ulanishga tayanadi. Boeing yondashuvi esa murakkabroq: u ikki alohida foton juftligini yagona tarmoqqa birlashtirish imkonini beradi. Agar ushbu texnologiya koinot sharoitida oʻzini oqlasa, u taqsimlangan kvant hisoblashlari, buzib kirish imkonsiz boʻlgan aloqa kanallari va yangi avlod navigatsiya tizimlari uchun asos boʻladi.

Bunday murakkab apparaturani yaratish muhandislar oldiga ulkan vazifalar qoʻydi. Odatda kvant tajribalari uchun laboratoriyalarda juda katta hajmdagi, sezgir va koʻp energiya talab qiladigan uskunalar ishlatiladi. Boeing mutaxassislari esa butun tizimni sunʼiy yoʻldoshning foydali yuk boʻlmasiga sigʻadigan darajada ixchamlashtirishga va uni koinotdagi ogʻir sharoitlarga moslashtirishga muvaffaq boʻlishdi.

2027-yilgi missiya va kelajak rejalari

Boeing Quantum Systems boʻlinmasining bosh ilmiy xodimi Jey Louellning (Jay Lowell) taʼkidlashicha, eng qiyin bosqich — qurilmaning vazni, hajmi va energiya sarfiga qoʻyilgan qatʼiy cheklovlar doirasida kvant aniqligini saqlab qolish boʻlgan. Oʻtkazilgan malaka sinovlari Q4S tizimi koinotga uchish paytidagi kuchli vibratsiya va yuklamalarga, shuningdek, orbitadagi uzoq muddatli faoliyatga tayyorligini koʻrsatdi.

Rejaga koʻra, Q4S missiyasi 2027-yilda start oladi. Sunʼiy yoʻldosh quyosh sinxron orbitasiga chiqariladi, bu esa qurilmani uzluksiz energiya bilan taʼminlash uchun yetarli quyosh nurini olish imkonini beradi. Bir yil davom etadigan ushbu namoyish missiyasi muvaffaqiyatli oʻtsa, insoniyat global kvant infratuzilmasini qurishga bir qadam yaqinlashadi.

Oʻzbekiston kabi texnologik rivojlanishga intilayotgan mamlakatlar uchun bunday yangiliklar strategik ahamiyatga ega. Kelajakda kvant tarmoqlari bank tizimi, davlat xavfsizligi va ilmiy tadqiqotlar sohasida mutlaqo yangi xavfsizlik standartlarini joriy etishi kutilmoqda.