Xitoy oʻzining Tiangong orbital stansiyasini ikki baravar kengaytirmoqda

Xitoy kosmik tadqiqotlar sohasida yangi bosqichga koʻtarilish maqsadida oʻzining Tiangong orbital stansiyasini tubdan modernizatsiya qilishni rejalashtirmoqda. Ushbu keng koʻlamli loyiha natijasida stansiyaning umumiy vazni hozirgi 90 tonnadan 180 tonnagacha oshadi. Bu esa Xitoyning koinotdagi ishtirokini sezilarli darajada mustahkamlab, uni jahondagi eng yirik yashash mumkin boʻlgan obyektiardan biriga aylantiradi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Dasturning bosh konstruktori Yan Xunning soʻzlariga koʻra, stansiyaning tuzilishi ham butunlay oʻzgaradi. Hozirgi uch modulli T-simon koʻrinish oʻrnini oltita moduldan iborat butun boshli majmua egallaydi va u butunlay yangi krestsimon shaklga ega boʻladi. ixbt.com maʼlumotiga koʻra, bunday kengayish nafaqat stansiyaning hajmini, balki uning funksional imkoniyatlarini ham bir necha barobar oshiradi.

Ilmiy salohiyat va texnik imkoniyatlar

Stansiyani kengaytirishga boʻlgan ehtiyoj ilmiy loyihalar sonining keskin ortib borayotgani bilan izohlanmoqda. Oxirgi besh yil ichida Tiangong bortida 267 ta ilmiy va amaliy loyihalar amalga oshirildi. Faqatgina oʻtgan yilning oʻzida stansiyaga 1,2 tonnadan ortiq ilmiy uskunalar yetkazib berilgan boʻlib, yigʻilgan maʼlumotlar hajmi 150 terabaytdan oshib ketgan.

Yangi reja doirasida amalga oshiriladigan ishlar quyidagilarni oʻz ichiga oladi:

• Boshlangʻich bosqichda ogʻirligi 20 tonna boʻlgan yangi kengaytirish modulini uchirish va tutashtirish;
• Boshqariladigan va yuk tashuvchi kemalar uchun qoʻshimcha tutashuv uzellarini yaratish;
• Ochiq koinotga chiqish uchun moʻljallangan shlyuzlar sonini koʻpaytirish;
• Bir vaqtning oʻzida bir nechta taykonavtlarning koinotda ishlash imkoniyatini taʼminlash.

Hozirda Tiangong stansiyasi Tianhe tayanch moduli hamda Wentian va Mengtian laboratoriya modullaridan iborat. Kelajakda yana uchta yangi modulning qoʻshilishi ilmiy laboratoriyalar maydonini kengaytirib, murakkabroq tajribalarni oʻtkazishga sharoit yaratadi.

Ekipaj uchun sharoitlar va xavfsizlik

Modernizatsiya jarayonida nafaqat texnik jihatlarga, balki taykonavtlarning hayot faoliyati uchun zarur boʻlgan tizimlarga ham alohida eʼtibor qaratiladi. Xususan, hayotni qoʻllab-quvvatlash tizimlari, jismoniy tayyorgarlik va favqulodda vaziyatlarda yordam koʻrsatish mexanizmlari takomillashtiriladi. Bu esa koinot ekspeditsiyalarining davomiyligini uzaytirish va orbital ishlar xavfsizligini oshirish imkonini beradi.

Tiangong stansiyasi Yerdan taxminan 400 kilometr balandlikda joylashgan boʻlib, 2022-yildan buyon hozirgi konfiguratsiyada faoliyat yuritib kelmoqda. Bugungi kunda u uch kishining doimiy yashashi uchun moʻljallangan boʻlsa, kengaytirish dasturi amalga oshirilgach, u koinotdagi eng yirik va koʻp funksiyali ilmiy markazlardan biriga aylanadi. Bu qadam Xitoyning koinotni oʻzlashtirish borasidagi global raqobatda yetakchi oʻrinlarni egallashga boʻlgan intilishini yana bir bor tasdiqlaydi.